Οι ειδικοί μας προειδοποιούν εδώ και χρόνια – πολύ πριν από την εμφάνιση του COVID-19 στα τέλη Δεκεμβρίου – για την εξελιγμένη τεχνολογία παρακολούθησης που εφαρμόζεται όλο και περισσότερο στην καθημερινή μας ζωή, καθώς οι επιχειρήσεις παρακολουθούν κάθε μας κίνηση, προβλέπουν τη συμπεριφορά μας και μας πουλάνε τα ανάλογα προϊόντα και υπηρεσίες. Ενώ αυτός ο “καπιταλισμός της επιτήρησης” έχει ήδη εγείρει την οργή και την ανησυχία των υπερασπιστών της ιδιωτικής ζωής και της πολιτικής ελευθερίας. Η παγκόσμια πανδημία οδηγεί σε μια πολύ πιο δυσοίωνη τάση να θυσιάζεται η προσωπική ιδιωτικότητα, στο όνομα της δημόσιας υγείας και να επιτρέπεται στις κυβερνήσεις να διεξάγουν ακραίες πολιτικές με πρόσχημα τον εντοπισμό επαφών φορέων COVID-19.
Ένας από τους πιο συνηθισμένους τρόπους με τους οποίους οι κυβερνήσεις αναπτύσσουν τον ψηφιακό εντοπισμό επαφών είναι μέσω μιας εγκεκριμένης εφαρμογής που κατεβάζουν οι χρήστες στα κινητά τους. Πολλές χώρες ξεκίνησαν τα προγράμματα ψηφιακής παρακολούθησης κάνοντας τις λήψεις εφαρμογών παρακολούθησης επαφών εθελοντικές, σημειώνοντας ότι οι χρήστες θα μπορούσαν να εξαιρεθούν από τη λήψη τους και ότι η χρήση τους θα ήταν προσωρινή για να σταματήσει η εξάπλωση του COVID-19.
Δεν αποτελεί έκπληξη,ότι μια σειρά από αυταρχικές χώρες, όπως η Κίνα, το Ιράν και η Τουρκία, κατέστησαν υποχρεωτική τη λήψη των εφαρμογών. Αν και θα περίμενε αυτές τις ενέργειες από μη δημοκρατικές χώρες, η Ινδία, η μεγαλύτερη φιλελεύθερη δημοκρατία στον κόσμο, έχει επίσης επιβάλει στους πολίτες να κατεβάσουν την εφαρμογή ανίχνευσης επαφών, το Aarogya Setu, ή να διακινδυνεύσουν να χάσουν τη δουλειά τους ή να συλληφθούν ή να επιβληθούν πρόστιμα. Αυτή η εφαρμογή έχει ήδη ξεσηκώσει θύελλα αντιδράσεων και ήδη μερίδα νομικών της Ινδίας υποστηρίζουν ότι η εφαρμογή είναι αντισυνταγματική. Υπάρχει πρόσθετη ανησυχία ότι αυτό αναπτύσσεται υπό την κυβέρνηση του Narendra Modi, που τροφοδοτείται από ένα υπερεθνικιστικό κόμμα που έχει υποστηρίξει την καταστολή στον κάποτε φιλελεύθερο και ζωντανό τομέα των ΜΜΕ για αρκετά χρόνια.
Η υποχρεωτική χρήση των εφαρμογών είναι θέμα χρόνου ιδιαίτερα εάν εμφανιστεί ένα δεύτερο κύμα το φθινόπωρο. Όπως σημείωσε η έκθεση του Big Data Institute της Οξφόρδης, το 80 τοις εκατό των χρηστών κινητών τηλεφώνων πρέπει να κατεβάσουν την εφαρμογή για να καταστεί χρήσιμη – ένα όριο που είναι δύσκολο να επιτευχθεί εάν το κατέβασμα και η χρήση της εφαρμογής είναι προαιρετικό. Πράγματι, η Σιγκαπούρη ήταν από τις πρώτες χώρες που δοκίμασε μια εθελοντική λήψη της εφαρμογής , TraceTogether, αλλά με τόσο χαμηλή πρόσληψη (μόλις 29 τοις εκατό) η εφαρμογή κατέστη άχρηστη. Η εφαρμογή Raknin C-19 της Ισλανδίας έχει το υψηλότερο ποσοστό λήψης μεταξύ των εθελοντικών λήψεων παγκοσμίως, αλλά μπόρεσε μόνο το 38% του πληθυσμού της να την εγκαταστήσει.
Επιπλέον, τι συμβαίνει σε όλα τα δεδομένα που συλλέγονται για τους πολίτες; Πώς συγκεντρώνονται, αποθηκεύονται, καταστρέφονται ή διατηρούνται ανώνυμα τα δεδομένα; Οι κρυπτογράφοι υποστηρίζουν ότι το ιδανικό πρότυπο είναι να διατηρούν τα δεδομένα αποθηκευμένα στα τηλέφωνα και όχι να τα στέλνουν σε κυβερνητικούς διακομιστές. Η δημιουργία αυτών των εφαρμογών ανοιχτού κώδικα και ο έλεγχος του κώδικα από τεχνικούς εμπειρογνώμονες είναι το κλειδί. Ωστόσο, οι εφαρμογές ανίχνευσης επαφών δεν είναι όλες ίδιες. Περισσότεροι από 300 ακαδημαϊκοί στην επιστήμη των υπολογιστών, τις μελέτες απορρήτου και την κρυπτογραφία υποστήριξαν ότι οι τεχνολογίες με δυνατότητα GPS είναι εξαιρετικά ανακριβείς και ευαίσθητες σε απώλειες απορρήτου και ότι η αποθήκευση δεδομένων τοποθεσίας που διατηρείται σε διακομιστές θα μπορούσε να θέσει σε κίνδυνο το απόρρητο. Αν και δεν υποστηρίζουν εφαρμογές παρακολούθησης επαφών, έχουν ζητήσει τη χρήση εφαρμογών με δυνατότητα Bluetooth. Ωστόσο, από τα μέσα Μαΐου 2020, από τις 47 εφαρμογές ανίχνευσης επαφών που έχουν αναπτυχθεί σε όλο τον κόσμο, το 53% βασίζεται σε GPS και μόνο το 15% βασίζεται σε Bluetooth. 28 τοις εκατό των εφαρμογών χρησιμοποιούν και τους δύο τρόπους.
Η ψηφιακή ανίχνευση επαφών μοιάζει με μια έξυπνη και προηγμένη τεχνική που θα μπορούσε να μας κρατήσει όλους συλλογικά ασφαλείς, αλλά ο κόσμος του Big Brother βρίσκεται ήδη σε εξέλιξη σε κράτη με αυταρχικούς ηγέτες. Ο κίνδυνος για τις φιλελεύθερες δημοκρατίες της Ευρώπης και των Ηνωμένων Πολιτειών, είναι πραγματικός και άμεσος. Εκείνοι που θέλουν να υπερασπιστούν τις πολιτικές ελευθερίες θα πρέπει να ετοιμαστούν για μια δημόσια μάχη, για να πείσουν τους ανθρώπους, οι οποίοι μπορεί να πιστεύουν ότι η θυσία λίγης ελευθερίας αξίζει, ότι τώρα είναι καιρός να αγωνιστούμε για την ιδιωτικότητα. Διαφορετικά, δεν θα αναγνωρίζουμε πλέον τις κοινωνίες μας σε λίγα χρόνια.
