ΕΛΛΑΔΑ 2010–2026: ΕΝΑ ΚΡΑΤΟΣ ΜΕ ΤΥΠΙΚΗ ΚΥΡΙΑΡΧΙΑ ΚΑΙ ΟΥΣΙΑΣΤΙΚΑ ΠΕΡΙΟΡΙΣΜΕΝΗ ΑΝΕΞΑΡΤΗΣΙΑ;

Από τα Μνημόνια και την οικονομική επιτήρηση μέχρι την ενέργεια, τις στρατηγικές υποδομές και τις γεωπολιτικές εξαρτήσεις. Ποιος αποφασίζει τελικά για την Ελλάδα;

Υπάρχουν στιγμές στην ιστορία ενός κράτους που αποκαλύπτουν πολύ περισσότερα από όσα φαίνονται στην επιφάνεια ενός γεγονότος. Οι πρόσφατες εξελίξεις γύρω από την ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας και Κύπρου, με τις αδειοδοτήσεις των ερευνών βυθού, τις τουρκικές αντιδράσεις, τις NAVTEX και τις διπλωματικές ισορροπίες που συνοδεύουν ένα έργο στρατηγικής σημασίας, αποτελούν μία τέτοια στιγμή. Δεν πρόκειται απλώς για ένα ενεργειακό έργο. Πρόκειται για μια υπόθεση που αγγίζει την ενεργειακή ασφάλεια, τα κυριαρχικά δικαιώματα, τις διεθνείς σχέσεις και, τελικά, την ίδια τη δυνατότητα ενός κράτους να σχεδιάζει και να υλοποιεί αυτόνομα τη στρατηγική του. Και ίσως εδώ πρέπει να σταθούμε και να θέσουμε ένα ερώτημα που αποφεύγουμε συστηματικά να συζητήσουμε:

Πόσο πραγματικά κυρίαρχη είναι σήμερα η Ελλάδα;

Όχι στα χαρτιά. Όχι μόνο ως μέλος της Ευρωπαϊκής Ένωσης, του ΝΑΤΟ και της διεθνούς κοινότητας. Αλλά στην πραγματική άσκηση της πολιτικής, της οικονομικής και της γεωπολιτικής της εξουσίας. Γιατί η εθνική κυριαρχία δεν περιορίζεται στην ύπαρξη μιας σημαίας, μιας Βουλής, μιας κυβέρνησης και ενός Συντάγματος. Προϋποθέτει και κάτι ακόμη: την ουσιαστική δυνατότητα ενός λαού και των εκλεγμένων αντιπροσώπων του να καθορίζουν το μέλλον του τόπου τους. Και αυτή ακριβώς η δυνατότητα είναι που αξίζει να εξετάσουμε, από το 2010 μέχρι σήμερα.


2010: Η αρχή μιας νέας πραγματικότητας

Τον Μάιο του 2010 η Ελλάδα εισέρχεται στο πρώτο πρόγραμμα οικονομικής προσαρμογής.

Η χώρα βρίσκεται αντιμέτωπη με μια σοβαρή δημοσιονομική και χρηματοδοτική κρίση. Η πρόσβαση στις διεθνείς αγορές έχει καταστεί εξαιρετικά δύσκολη και η κυβέρνηση προσφεύγει στον μηχανισμό χρηματοδοτικής στήριξης της Ευρωζώνης και του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου. Αυτό που ακολουθεί, όμως, δεν είναι απλώς ένας δανεισμός.     Είναι η εφαρμογή ενός εκτεταμένου προγράμματος οικονομικής προσαρμογής, με δεσμεύσεις και παρεμβάσεις στη δημοσιονομική πολιτική, στο ασφαλιστικό, στην αγορά εργασίας, στη δημόσια διοίκηση, στις συντάξεις, στους μισθούς και στη λειτουργία της οικονομίας. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα και το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο αποκτούν κεντρικό ρόλο στην αξιολόγηση και παρακολούθηση της εφαρμογής των συμφωνημένων πολιτικών.

Εδώ βρίσκεται η πρώτη μεγάλη τομή.

Η ελληνική κυβέρνηση εξακολουθεί να νομοθετεί. Η Βουλή εξακολουθεί να ψηφίζει. Οι εκλογές εξακολουθούν να διεξάγονται. Όμως το εύρος των διαθέσιμων πολιτικών επιλογών περιορίζεται δραστικά από τις δεσμεύσεις του προγράμματος και την ανάγκη εξασφάλισης των επόμενων δόσεων χρηματοδότησης. Η δημοκρατική διαδικασία εξακολουθεί να υπάρχει, αλλά η οικονομική πολιτική δεν καθορίζεται πλέον αποκλειστικά στο εσωτερικό της χώρας. Αυτή είναι η πρώτη ουσιαστική διάσταση της μειωμένης οικονομικής κυριαρχίας.

2010–2018: Το πραγματικό κόστος της οικονομικής επιτήρησης

Για να αντιληφθούμε το μέγεθος της αλλαγής, αρκεί να εξετάσουμε ορισμένα οικονομικά δεδομένα.

Σύμφωνα με τα στοιχεία του Ευρωπαϊκού Μηχανισμού Σταθερότητας, στο πλαίσιο των τριών προγραμμάτων χρηματοδοτικής στήριξης εκταμιεύθηκαν συνολικά 288,7 δισεκατομμύρια ευρώ δανείων προς την Ελλάδα. Από αυτά, 256,6 δισ. προήλθαν από ευρωπαϊκούς μηχανισμούς και κράτη της Ευρωζώνης και 32,1 δισ. από το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο. Πρόκειται για ένα τεράστιο χρηματοδοτικό πρόγραμμα, το οποίο συνοδεύτηκε από εκτεταμένες δεσμεύσεις και διαδοχικά πακέτα μεταρρυθμίσεων.

Την ίδια περίοδο, όμως, η ελληνική οικονομία υπέστη μια πρωτοφανή συρρίκνωση. Το πραγματικό ΑΕΠ μειώθηκε σωρευτικά κατά περίπου 26,3% από το 2008 έως το 2013. Η ανεργία έφτασε στο 27,7% το 2013, ενώ η ιδιωτική επένδυση κατέρρευσε. Και το πιο χαρακτηριστικό στοιχείο είναι ότι, σύμφωνα με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, ακόμη και το 2025 το πραγματικό ΑΕΠ της χώρας παρέμενε σχεδόν 14% χαμηλότερο από το επίπεδο του 2008. Αυτά δεν είναι απλώς αριθμοί. Αντιπροσωπεύουν επιχειρήσεις που έκλεισαν, θέσεις εργασίας που χάθηκαν, νέους ανθρώπους που μετανάστευσαν, οικογένειες που φτωχοποιήθηκαν και μια ολόκληρη κοινωνία που αναγκάστηκε να προσαρμοστεί σε μια νέα πραγματικότητα. Εδώ πρέπει να θέσουμε ένα κρίσιμο ερώτημα:

Μπορεί μια χώρα να θεωρείται ότι ασκεί πλήρως την οικονομική της κυριαρχία όταν η δυνατότητα καθορισμού της δημοσιονομικής και αναπτυξιακής της πολιτικής εξαρτάται σε τόσο μεγάλο βαθμό από εξωτερικούς χρηματοδοτικούς μηχανισμούς;

Το ερώτημα δεν αφορά την αναγκαιότητα της χρηματοδοτικής στήριξης εκείνης της περιόδου. Αφορά το τίμημα που καταβάλλει μια κοινωνία όταν η οικονομική της εξάρτηση μετατρέπεται σε μακροχρόνιο περιορισμό πολιτικών επιλογών.

2012–2015: Η επιτήρηση γίνεται κανονικότητα

Το δεύτερο Μνημόνιο του 2012 δεν αποκαθιστά την οικονομική αυτονομία της χώρας. Αντίθετα, διευρύνει το πλαίσιο των δεσμεύσεων. Ακολουθεί η αναδιάρθρωση του ελληνικού δημόσιου χρέους μέσω του PSI, η ανακεφαλαιοποίηση των τραπεζών, νέες δημοσιονομικές παρεμβάσεις και ένα ακόμη εκτεταμένο πρόγραμμα μεταρρυθμίσεων. Η Ελλάδα δεν βρίσκεται πλέον απλώς σε μια προσωρινή κατάσταση οικονομικής διαχείρισης έκτακτης ανάγκης. Βρίσκεται σε μια πολυετή διαδικασία κατά την οποία κρίσιμες αποφάσεις για τη λειτουργία της οικονομίας συνδέονται με συμφωνίες και αξιολογήσεις των δανειστών.

Το 2015 έρχεται η κορύφωση της πολιτικής και θεσμικής αντίφασης.

Στις 5 Ιουλίου πραγματοποιείται δημοψήφισμα. Οι πολίτες απορρίπτουν με ποσοστό 61,31% την πρόταση που είχε τεθεί προς έγκριση. Λίγες ημέρες αργότερα, η κυβέρνηση συμφωνεί σε νέο πρόγραμμα χρηματοδοτικής στήριξης, το τρίτο Μνημόνιο. Ανεξάρτητα από τις πολιτικές και οικονομικές συνθήκες που οδήγησαν σε αυτή την απόφαση, το γεγονός δημιουργεί ένα ιστορικό ερώτημα που παραμένει ανοιχτό:

Ποια είναι η πραγματική δύναμη της λαϊκής εντολής όταν η εφαρμογή της προσκρούει σε ένα πλαίσιο εξωτερικών οικονομικών και χρηματοδοτικών περιορισμών;

Δεν πρόκειται για άρνηση των διεθνών υποχρεώσεων ούτε για αμφισβήτηση της ανάγκης χρηματοδοτικής στήριξης εκείνης της περιόδου. Πρόκειται για τη διαπίστωση ότι η οικονομική εξάρτηση μπορεί να μετατραπεί σε περιορισμό της πολιτικής αυτονομίας. Και αυτό είναι ένα ζήτημα βαθιά δημοκρατικό.

2015–2018: Όταν η δημόσια περιουσία γίνεται μέρος της συμφωνίας

Μια ακόμη σημαντική πτυχή της περιόδου είναι η διαχείριση της δημόσιας περιουσίας. Με το τρίτο πρόγραμμα δημιουργείται η Ελληνική Εταιρεία Συμμετοχών και Περιουσίας, γνωστή ως Υπερταμείο, με ορίζοντα λειτουργίας 99 ετών. Στο χαρτοφυλάκιό της εντάσσονται συμμετοχές σε δημόσιες επιχειρήσεις και περιουσιακά στοιχεία, ενώ στο ευρύτερο πλαίσιο λειτουργεί και ο μηχανισμός ιδιωτικοποιήσεων μέσω του ΤΑΙΠΕΔ. Χρειάζεται εδώ μια ουσιαστική διευκρίνιση: το Υπερταμείο δεν αποτελεί ιδιοκτησία των δανειστών. Είναι εταιρεία του ελληνικού Δημοσίου, με ειδικό θεσμικό πλαίσιο διοίκησης και διαχείρισης. Αυτό, όμως, δεν αναιρεί την πολιτική συζήτηση για τη μακροχρόνια δέσμευση της δημόσιας περιουσίας και τα όρια που αυτή δημιουργεί στις μελλοντικές επιλογές μιας κυβέρνησης.

Εδώ δεν αρκεί να συζητήσουμε αν μια ιδιωτικοποίηση είναι καλή ή κακή. Πρέπει να εξετάσουμε κάτι βαθύτερο: ποιος καθορίζει τη στρατηγική διαχείρισης κρίσιμων δημόσιων περιουσιακών στοιχείων και πόσο εύκολα μπορεί μια μελλοντική κυβέρνηση να αναθεωρήσει τις επιλογές αυτές;

Η δημόσια περιουσία δεν είναι απλώς ένα σύνολο ακινήτων, επιχειρήσεων και υποδομών. Είναι ένα εργαλείο οικονομικής πολιτικής, ανάπτυξης και άσκησης δημόσιας εξουσίας. Όταν η διαχείρισή της εντάσσεται σε μακροχρόνιες θεσμικές και συμβατικές δεσμεύσεις, η δυνατότητα μελλοντικών πολιτικών αλλαγών αποκτά συγκεκριμένα όρια.

2018–2022: Τα Μνημόνια τελειώνουν, οι δεσμεύσεις συνεχίζονται

Τον Αύγουστο του 2018 ολοκληρώνεται το τρίτο πρόγραμμα χρηματοδοτικής στήριξης. Η Ελλάδα βγαίνει από τα Μνημόνια. Αυτό είναι ένα πραγματικό θεσμικό γεγονός. Δεν πρέπει να το παραβλέπουμε. Ωστόσο, η έξοδος από το πρόγραμμα δεν συνεπάγεται αυτόματη επιστροφή σε ένα καθεστώς πλήρους δημοσιονομικής και οικονομικής αυτονομίας. Ακολουθεί το καθεστώς ενισχυμένης εποπτείας, το οποίο διατηρεί μηχανισμούς παρακολούθησης της οικονομικής κατάστασης και των δεσμεύσεων που είχαν αναληφθεί. Η ενισχυμένη εποπτεία ολοκληρώνεται στις 20 Αυγούστου 2022.

Παράλληλα, όμως, συνεχίζεται η μεταπρογραμματική παρακολούθηση από τους ευρωπαϊκούς θεσμούς, ενώ η Ελλάδα συμμετέχει στο γενικότερο ευρωπαϊκό πλαίσιο οικονομικού και δημοσιονομικού συντονισμού. Το 2026 η Ελλάδα εξακολουθεί να υπόκειται στη μεταπρογραμματική παρακολούθηση, ενώ συμμετέχει και στο νέο ευρωπαϊκό πλαίσιο δημοσιονομικών κανόνων. Επομένως, η πολιτική συζήτηση δεν μπορεί να τελειώνει στη φράση «βγήκαμε από τα Μνημόνια».

Το πραγματικό ερώτημα είναι τι απέμεινε από τις δεσμεύσεις εκείνης της περιόδου, ποιες επιλογές παραμένουν περιορισμένες και ποια περιθώρια έχει μια εκλεγμένη κυβέρνηση να χαράξει διαφορετική πολιτική. Το δημόσιο χρέος: Από την κρίση στη διαρκή εξάρτηση

Ένα από τα πιο χαρακτηριστικά στοιχεία της ελληνικής οικονομικής πραγματικότητας είναι το δημόσιο χρέος. Σύμφωνα με τα στοιχεία του Οργανισμού Διαχείρισης Δημοσίου Χρέους, το χρέος της γενικής κυβέρνησης στο τέλος του 2025 ανερχόταν σε περίπου 363 δισεκατομμύρια ευρώ, δηλαδή στο 146,1% του ΑΕΠ. Ασφαλώς, η εικόνα έχει βελτιωθεί σε σχέση με προηγούμενα χρόνια. Η Ελλάδα καταγράφει πρωτογενή πλεονάσματα (αποτέλεσμα υπερφορολόγησης)  και το χρέος ως ποσοστό του ΑΕΠ αποκλιμακώνεται. Αλλά η αποκλιμάκωση ενός δείκτη δεν ισοδυναμεί αυτομάτως με οικονομική ανεξαρτησία.

Η χώρα εξακολουθεί να φέρει ένα από τα υψηλότερα δημόσια χρέη στην Ευρωπαϊκή Ένωση, ενώ σημαντικό μέρος του βρίσκεται στα χέρια επίσημων ευρωπαϊκών πιστωτών. Η μεγάλη διάρκεια αποπληρωμής και οι ευνοϊκοί όροι δανεισμού αποτελούν σημαντικά πλεονεκτήματα για τη διαχείριση του χρέους. Δεν καταργούν, όμως, την ανάγκη να εξετάζουμε τις μακροχρόνιες υποχρεώσεις που περιορίζουν τον διαθέσιμο δημοσιονομικό χώρο. Το ερώτημα δεν είναι αν η Ελλάδα μπορεί να εξυπηρετεί το χρέος της σήμερα.

Το ερώτημα είναι πόσο χώρο διαθέτει για να χρηματοδοτήσει μια διαφορετική αναπτυξιακή, κοινωνική και παραγωγική στρατηγική.

2022–2026: Η κυριαρχία δεν είναι μόνο οικονομία

Εάν η περίοδος 2010–2018 ανέδειξε τα όρια της οικονομικής αυτονομίας, τα επόμενα χρόνια φέρνουν στο προσκήνιο μια άλλη διάσταση: τη στρατηγική και γεωπολιτική εξάρτηση. Η ενέργεια αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα.

Σύμφωνα με τα στοιχεία της Eurostat, το 2024 η ενεργειακή εξάρτηση της Ελλάδας από καθαρές εισαγωγές διαμορφώθηκε περίπου στο 79%, έναντι περίπου 57% στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Με άλλα λόγια, ένα πολύ μεγάλο μέρος των ενεργειακών αναγκών της χώρας εξακολουθεί να εξαρτάται από εισαγόμενη ενέργεια. Οι αγωγοί, τα δίκτυα ηλεκτρικής διασύνδεσης, οι σταθμοί LNG, οι διασυνδέσεις με γειτονικά κράτη και οι ενεργειακές υποδομές δεν είναι απλώς επιχειρηματικές επενδύσεις. Είναι υποδομές που καθορίζουν την ενεργειακή ασφάλεια, τη δυνατότητα ανάπτυξης και την εξωτερική πολιτική μιας χώρας.

Και εδώ επανερχόμαστε στην ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας–Κύπρου.

Το έργο Great Sea Interconnector έχει στρατηγική σημασία για την ενεργειακή σύνδεση της Κύπρου με την Ελλάδα και, σε επόμενο στάδιο, με το Ισραήλ. Πρόκειται για υποθαλάσσια διασύνδεση περίπου 900 χιλιομέτρων, με προβλεπόμενη αρχική δυναμικότητα 1.000 MW και εγκεκριμένο προϋπολογισμό περίπου 1,94 δισ. ευρώ. Η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει προβλέψει χρηματοδοτική ενίσχυση περίπου 657 εκατομμυρίων ευρώ. Το έργο έχει αναγνωριστεί ως ευρωπαϊκό έργο κοινού ενδιαφέροντος και αποσκοπεί, μεταξύ άλλων, στον τερματισμό της ηλεκτρικής απομόνωσης της Κύπρου. Ωστόσο, η πορεία του έχει επηρεαστεί από τη διαφωνία Ελλάδας και Τουρκίας για τις θαλάσσιες ζώνες στην Ανατολική Μεσόγειο. Οι πρόσφατες εξελίξεις του Νοεμβρίου 2026, με την έκδοση ελληνικής και κυπριακής NAVTEX για τις έρευνες βυθού και την τουρκική αντίδραση, επαναφέρουν το ζήτημα στο προσκήνιο.

Η ελληνική πλευρά υποστηρίζει ότι οι απαιτούμενες άδειες για τις έρευνες έχουν χορηγηθεί από την Ελλάδα και την Κύπρο και ότι δεν απαιτείται τουρκική άδεια. Η Τουρκία, από την πλευρά της, προβάλλει τις δικές της διεκδικήσεις για τμήματα της περιοχής. Είναι σημαντικό να ξεκαθαρίσουμε ότι η έκδοση μιας τουρκικής NAVTEX δεν αποτελεί από μόνη της πράξη αναγνώρισης κυριαρχικών δικαιωμάτων. Ούτε σημαίνει ότι η Ελλάδα έχει αναγνωρίσει δικαίωμα τουρκικής έγκρισης.

Αλλά υπάρχει ένα ευρύτερο πολιτικό ζήτημα που δεν μπορούμε να αγνοήσουμε. Πώς μπορεί ένα κράτος να υλοποιήσει μια στρατηγική υποδομή όταν η πραγματοποίησή της επηρεάζεται από διαρκείς γεωπολιτικές αντιπαραθέσεις και διεθνείς ισορροπίες; Και κυρίως, ποια είναι η αποτελεσματικότητα της διπλωματικής και ενεργειακής στρατηγικής του όταν οι σχεδιασμοί του συναντούν επανειλημμένα τέτοιου είδους εμπόδια; Η κυριαρχία δεν είναι μόνο το δικαίωμα να εκδίδεις μια άδεια. Είναι και η δυνατότητα να ασκείς τα νόμιμα δικαιώματά σου στην πράξη, με βάση το διεθνές δίκαιο και χωρίς να υποκαθίσταται η δική σου αρμοδιότητα από μονομερείς αξιώσεις τρίτων.

Παράλληλα, πρέπει να εξετάσουμε και κάτι ακόμη: ποιος χρηματοδοτεί, ποιος διαχειρίζεται και ποιος ελέγχει τις κρίσιμες υποδομές που καθορίζουν το ενεργειακό μέλλον της χώρας; Στην περίπτωση του Great Sea Interconnector, η εταιρεία του έργου έχει μετοχική σύνθεση στην οποία συμμετέχουν η γαλλική Meridiam με 66% και ο ελληνικός ΑΔΜΗΕ με 34%. Αυτό δεν συνιστά από μόνο του απώλεια εθνικής κυριαρχίας. Είναι όμως ένα ζήτημα που καθιστά αναγκαία τη διαφάνεια ως προς τη χρηματοδότηση, τη διοίκηση, τον επιμερισμό των κινδύνων και τον δημόσιο έλεγχο μιας τόσο σημαντικής υποδομής. Γιατί η ενεργειακή ανεξαρτησία δεν μετριέται μόνο από το αν κατασκευάζεται ένα καλώδιο, αλλά και από το ποιος καθορίζει τους όρους λειτουργίας του και ποιος ωφελείται από αυτό.

Η μεγάλη εικόνα: Τέσσερις διαστάσεις μιας περιορισμένης αυτονομίας

Εάν εξετάσουμε συνολικά την περίοδο 2010–2026, διαπιστώνουμε ότι η συζήτηση για την εθνική κυριαρχία δεν μπορεί να περιοριστεί σε ένα μόνο γεγονός. Έχει τουλάχιστον τέσσερις διαστάσεις:

1. Οικονομική κυριαρχία

Η δυνατότητα μιας χώρας να καθορίζει τη δημοσιονομική και αναπτυξιακή της πολιτική, χωρίς να εξαρτάται σε υπέρμετρο βαθμό από εξωτερικούς χρηματοδοτικούς μηχανισμούς και δεσμεύσεις.

2. Ενεργειακή κυριαρχία

Η δυνατότητα να σχεδιάζει, να ελέγχει και να προστατεύει τις κρίσιμες ενεργειακές υποδομές της, διασφαλίζοντας ότι η ενεργειακή μετάβαση δεν δημιουργεί νέες μορφές εξάρτησης.

3. Γεωπολιτική κυριαρχία

Η δυνατότητα να υπερασπίζεται τα κυριαρχικά της δικαιώματα, να διαμορφώνει συμμαχίες και να ασκεί εξωτερική πολιτική με βάση τα εθνικά της συμφέροντα.

4. Δημοκρατική κυριαρχία

Η δυνατότητα της κοινωνίας, μέσω των δημοκρατικών θεσμών, να επιλέγει διαφορετικές πολιτικές κατευθύνσεις και να βλέπει τις αποφάσεις της να έχουν πραγματικό αντίκρισμα.

Αυτές οι τέσσερις διαστάσεις συνδέονται μεταξύ τους. Ένα κράτος που δεν έχει επαρκή οικονομική αυτονομία δυσκολεύεται να χρηματοδοτήσει μια ανεξάρτητη αναπτυξιακή πολιτική. Ένα κράτος που δεν ελέγχει αποτελεσματικά τις κρίσιμες υποδομές του μπορεί να βρεθεί αντιμέτωπο με νέες εξαρτήσεις. Ένα κράτος που δεν μπορεί να μετατρέψει τα διεθνώς αναγνωρισμένα δικαιώματά του σε αποτελεσματική πολιτική και διπλωματική παρουσία αντιμετωπίζει περιορισμούς στην άσκηση της εξωτερικής του πολιτικής. Και μια δημοκρατία στην οποία οι πολιτικές επιλογές των πολιτών προσκρούουν διαρκώς σε δεσμεύσεις που δεν μπορούν να αναθεωρηθούν μέσα από ουσιαστικές δημοκρατικές διαδικασίες αντιμετωπίζει ένα σοβαρό ζήτημα πολιτικής λογοδοσίας.

Ποιος ευθύνεται; Σε αυτό το σημείο πρέπει να είμαστε ξεκάθαροι.Δεν υπάρχει λόγος να αναζητούμε αποκλειστικά εξωτερικούς ενόχους.Οι διεθνείς θεσμοί υπερασπίζονται τις δικές τους πολιτικές και οικονομικές προτεραιότητες. Τα ισχυρά κράτη επιδιώκουν να ενισχύσουν τη θέση τους. Οι γεωπολιτικές συμμαχίες λειτουργούν με βάση συμφέροντα.Αυτό δεν αποτελεί κάποια αποκάλυψη. Είναι ο τρόπος με τον οποίο λειτουργεί το διεθνές σύστημα.Το ερώτημα είναι τι κάνει η Ελλάδα μέσα σε αυτό το περιβάλλον.

Από το 2010 μέχρι σήμερα, διαφορετικές κυβερνήσεις, με διαφορετικές πολιτικές αφετηρίες και προεκλογικές δεσμεύσεις, διαχειρίστηκαν αυτή την πραγματικότητα. Κυβερνήσεις που διαπραγματεύτηκαν τα Μνημόνια, κυβερνήσεις που τα εφάρμοσαν, κυβερνήσεις που υποσχέθηκαν την ανατροπή τους και κυβερνήσεις που διαχειρίστηκαν τη μεταμνημονιακή περίοδο. Η ευθύνη δεν μπορεί να αποδοθεί συλλήβδην ούτε να διαγραφεί με μια αλλαγή κυβέρνησης.

Κάθε πολιτική ηγεσία έχει ευθύνη για τις επιλογές που έκανε, για τις δεσμεύσεις που ανέλαβε, για τις διαπραγματεύσεις που διεξήγαγε και για τη στρατηγική που ακολούθησε. Και κυρίως, έχει ευθύνη απέναντι στους πολίτες να εξηγεί ποια περιθώρια πραγματικής επιλογής υπάρχουν και ποια όχι. Γιατί η εθνική κυριαρχία δεν μπορεί να αποτελεί απλώς ένα σύνθημα στις εθνικές επετείους ή ένα επικοινωνιακό εργαλείο στις πολιτικές αντιπαραθέσεις. Πρέπει να αποδεικνύεται καθημερινά μέσα από την ικανότητα ενός κράτους να σχεδιάζει το μέλλον του.

Η Ελλάδα χρειάζεται να ανακτήσει την ουσιαστική δυνατότητα των επιλογών της

Η συζήτηση αυτή δεν πρέπει να οδηγήσει στην απομόνωση της χώρας. Η συμμετοχή στην Ευρωπαϊκή Ένωση, οι διεθνείς συνεργασίες και οι συμμαχίες μπορούν να αποτελέσουν σημαντικά εργαλεία ασφάλειας, ανάπτυξης και ευημερίας. Όμως η συμμετοχή σε μια συμμαχία δεν σημαίνει παραίτηση από την εθνική στρατηγική. Η συνεργασία δεν πρέπει να ταυτίζεται με την εξάρτηση. Η ευρωπαϊκή ολοκλήρωση δεν πρέπει να σημαίνει απουσία δημοκρατικού ελέγχου. Η οικονομική σταθερότητα δεν πρέπει να αποτελεί άλλοθι για τη διαρκή συρρίκνωση της δυνατότητας μιας κοινωνίας να επιλέγει το οικονομικό και κοινωνικό της μοντέλο.

Η ανάκτηση ουσιαστικής εθνικής κυριαρχίας απαιτεί:

  • Παραγωγική ανασυγκρότηση και μείωση της εξάρτησης από εξωτερικό δανεισμό.
  • Δημόσιο στρατηγικό σχεδιασμό για την ενέργεια και τις κρίσιμες υποδομές.
  • Ενίσχυση της διαπραγματευτικής ισχύος της χώρας μέσα στην Ευρωπαϊκή Ένωση.
  • Αποτελεσματική υπεράσπιση των κυριαρχικών δικαιωμάτων με βάση το διεθνές δίκαιο.
  • Δημοκρατικό έλεγχο των μακροχρόνιων δεσμεύσεων και των στρατηγικών αποφάσεων.
  • Ενίσχυση της εγχώριας παραγωγικής βάσης, της τεχνολογίας και της ενεργειακής αυτάρκειας.

Δεν σημαίνει ότι η Ελλάδα πρέπει να λειτουργήσει μόνη της. Σημαίνει ότι πρέπει να μπορεί να συμμετέχει ισότιμα, με σχέδιο, διαπραγματευτική ισχύ και σαφή αντίληψη των εθνικών της συμφερόντων.

Το ερώτημα που δεν μπορούμε πλέον να αποφεύγουμε

Από το 2010 μέχρι σήμερα έχουν περάσει δεκαέξι χρόνια. Δεκαέξι χρόνια οικονομικής κρίσης, Μνημονίων, πολιτικών ανατροπών, αλλαγών κυβερνήσεων, ιδιωτικοποιήσεων, διεθνών δεσμεύσεων και γεωπολιτικών ανακατατάξεων. Η Ελλάδα εξακολουθεί να είναι ένα ανεξάρτητο κράτος με πλήρη διεθνή αναγνώριση. Όμως αυτό δεν αρκεί για να απαντήσει στο ουσιαστικό ερώτημα.

Πόση από την πολιτική, οικονομική και στρατηγική αυτονομία της μπορεί πραγματικά να ασκήσει;

Πόσο ελεύθερη είναι να επιλέξει ένα διαφορετικό αναπτυξιακό μοντέλο; Πόσο μπορεί να ελέγξει τις κρίσιμες υποδομές και τους στρατηγικούς πόρους της; Πόσο αποτελεσματικά μπορεί να υπερασπιστεί τα δικαιώματά της όταν αυτά συγκρούονται με τις επιδιώξεις ισχυρότερων κρατών; Και τελικά, ποια είναι η πραγματική δύναμη της λαϊκής κυριαρχίας όταν οι αποφάσεις των πολιτών και των εκλεγμένων αντιπροσώπων τους περιορίζονται από ένα πλέγμα οικονομικών, θεσμικών και γεωπολιτικών δεσμεύσεων;

Ίσως, λοιπόν, το πραγματικό πρόβλημα της Ελλάδας δεν είναι ότι έχασε τυπικά την εθνική της κυριαρχία. Είναι ότι κινδυνεύει να συνηθίσει να ασκεί ένα ολοένα και μικρότερο μέρος της. Και αυτό είναι ίσως το πιο επικίνδυνο σημείο για μια δημοκρατία. Γιατί ένα κράτος δεν είναι πραγματικά ισχυρό μόνο όταν έχει αναγνωρισμένα δικαιώματα. Είναι ισχυρό όταν διαθέτει τη βούληση, τη στρατηγική και τις πραγματικές δυνατότητες να τα υπερασπίζεται.

Και ένας λαός δεν είναι πραγματικά κυρίαρχος μόνο όταν ψηφίζει. Είναι κυρίαρχος όταν η ψήφος του μπορεί να αλλάξει ουσιαστικά την πορεία της χώρας του.

Παναγιώτης Διαμαντόπουλος

Σύμβουλος Επιχειρήσεων

πηγές: Ευρωπαϊκός Μηχανισμός Σταθερότητας: Τα τρία προγράμματα χρηματοδότησης και οι εκταμιεύσεις των 288,7 δισ. ευρώ , Ευρωπαϊκή Επιτροπή: Η εκ των υστέρων αξιολόγηση των προγραμμάτων 2010–2018 και η μεταπρογραμματική παρακολούθηση του 2026 , Eurostat: Η ενεργειακή εξάρτηση της Ελλάδας το 2024 , ΟΔΔΗΧ: Τα στοιχεία του δημόσιου χρέους και της διαχείρισής του , Ευρωπαϊκή Επιτροπή: Η εξέλιξη του ελληνικού ΑΕΠ σε σχέση με το 2008 , Great Sea Interconnector: Τεχνικά χαρακτηριστικά, κόστος, ευρωπαϊκή χρηματοδότηση και μετοχική σύνθεση , Reuters και Καθημερινή: Οι τελευταίες εξελίξεις για τις έρευνες και την ηλεκτρική διασύνδεση.

Ποιον υπηρετεί τελικά η νομοθεσία στην Ελλάδα;

Από το 2010 μέχρι σήμερα, οι κυβερνήσεις νομοθέτησαν για να προστατεύσουν τον πολίτη ή για να κάνουν το ελληνικό ιδιωτικό χρέος ένα εξαιρετικά κερδοφόρο χρηματοοικονομικό προϊόν;
Αυτό είναι το πραγματικό ερώτημα.
Γιατί από το 2010 και μετά ακούσαμε πολλές φορές ότι όλα γίνονται για τη «σωτηρία της χώρας».
Μνημόνια.
Λιτότητα.
Περικοπές.
Φορολογία.
Ανακεφαλαιοποίηση τραπεζών.
«Εξυγίανση» του τραπεζικού συστήματος.
Ο Έλληνας πολίτης πλήρωσε.
Με το εισόδημά του.
Με την εργασία του.
Με την επιχείρησή του.
Και, σε πολλές περιπτώσεις, με την περιουσία του.
Όμως υπάρχει μια πλευρά της ιστορίας που σπάνια συζητάμε:
Τι συνέβη με τα ιδιωτικά χρέη των Ελλήνων;


Το δάνειο έγινε εμπόρευμα
Η Ελλάδα είχε ήδη από το 2003 θεσπίσει το πλαίσιο της τιτλοποίησης απαιτήσεων.
Μετά την κρίση, όμως, αυτό το εργαλείο απέκτησε τεράστια σημασία.
Το 2015, με τον ν. 4354/2015, δημιουργήθηκε το θεσμικό πλαίσιο για τη μεταβίβαση και διαχείριση απαιτήσεων από μη εξυπηρετούμενα δάνεια.
Και έτσι άρχισε να δημιουργείται μια νέα πραγματικότητα:
Η τράπεζα δεν ήταν πλέον απαραίτητα ο τελικός κάτοχος της απαίτησης.
Το δάνειο μπορούσε να μεταβιβαστεί.
Να τιτλοποιηθεί.
Να αγοραστεί από επενδυτικό σχήμα.
Και να ανατεθεί σε έναν servicer η διαχείρισή του.
Με απλά λόγια:
Το χρέος του Έλληνα έγινε επενδυτικό προϊόν.
Για τον πολίτη ήταν το σπίτι του.
Για τον επενδυτή ήταν μια απαίτηση με συγκεκριμένη αναμενόμενη απόδοση.
Και πίσω από αυτή την απαίτηση υπήρχε πολλές φορές ένα ακίνητο.


Και το σύστημα έγινε όλο και πιο αποτελεσματικό
Σταδιακά δημιουργήθηκε ένα ολόκληρο θεσμικό οικοσύστημα:
μεταβίβαση → τιτλοποίηση → servicer → δικαστική διεκδίκηση → αναγκαστική εκτέλεση → πλειστηριασμός.
Το 2023, η Ολομέλεια του Αρείου Πάγου με την απόφαση 1/2023 έκρινε ότι οι εταιρείες διαχείρισης μπορούν να προβαίνουν σε δικαστικές ενέργειες για την είσπραξη απαιτήσεων και στο πλαίσιο τιτλοποιήσεων του ν. 3156/2003.
Την ίδια χρονιά, ο ν. 5072/2023 αναμόρφωσε περαιτέρω το θεσμικό πλαίσιο για τους αγοραστές και διαχειριστές πιστώσεων.
Και σήμερα το αποτέλεσμα είναι εντυπωσιακό.
Σύμφωνα με την Τράπεζα της Ελλάδος, στο τέλος του 2025 οι απαιτήσεις από δάνεια που είχαν μεταβιβαστεί σε εξειδικευμένα χρηματοπιστωτικά ιδρύματα του εξωτερικού και διαχειρίζονταν εγχώριοι servicers ανέρχονταν σε περίπου:
80 δισεκατομμύρια ευρώ.
Δεν μιλάμε λοιπόν για μια μικρή αγορά.
Μιλάμε για ένα τεράστιο κομμάτι του ιδιωτικού χρέους της χώρας.


Και εδώ αρχίζει το πραγματικό πολιτικό ζήτημα
Δεν θα πω ότι «όλα είναι παράνομα».
Δεν είναι αυτό το επιχείρημα.
Το ερώτημα είναι πολύ πιο σοβαρό:
Γιατί το ελληνικό κράτος ήταν τόσο αποτελεσματικό στο να δημιουργήσει το θεσμικό πλαίσιο για τη μεταβίβαση, τιτλοποίηση και είσπραξη των απαιτήσεων, αλλά τόσο λιγότερο αποτελεσματικό στην προστασία της περιουσίας του πολίτη;
Γιατί ο πολίτης που έχασε τη δουλειά του στην κρίση, που είδε το εισόδημά του να καταρρέει και την επιχείρησή του να κλείνει, αντιμετωπίστηκε πρωτίστως ως οφειλέτης;
Γιατί δεν αντιμετωπίστηκε ως πολίτης που πρέπει να του δοθεί πραγματική δυνατότητα επανεκκίνησης;
Γιατί η προστασία της πρώτης κατοικίας μετατράπηκε σταδιακά από βασική κοινωνική προτεραιότητα σε όλο και πιο περιορισμένη εξαίρεση;
Και κυρίως:
Γιατί η ακίνητη περιουσία του Έλληνα έγινε το τελευταίο καταφύγιο της είσπραξης;


Δεν είναι μόνο θέμα χρημάτων
Το σπίτι στην Ελλάδα δεν είναι απλώς ένα asset.
Είναι η αποταμίευση μιας οικογένειας.
Είναι το αποτέλεσμα δεκαετιών εργασίας.
Είναι η περιουσία που πέρασε από τον παππού στον πατέρα και από τον πατέρα στο παιδί.
Όταν αυτή η περιουσία χάνεται, δεν χάνεται απλώς μια οικονομική μονάδα.
Αλλάζει η κοινωνική θέση μιας ολόκληρης οικογένειας.
Και όταν αυτό συμβαίνει σε μεγάλη κλίμακα, αλλάζει η ίδια η κατανομή του πλούτου μέσα στην κοινωνία.


Το ερώτημα λοιπόν είναι απλό
Δεν είναι αν πρέπει να πληρώνονται τα χρέη.
Φυσικά και πρέπει.
Δεν είναι αν πρέπει να προστατεύονται οι τράπεζες.
Ένα σταθερό τραπεζικό σύστημα είναι απαραίτητο.
Το πραγματικό ερώτημα είναι:
Ποιον υπηρετεί τελικά η πολιτεία όταν νομοθετεί για το ιδιωτικό χρέος;
Τον πολίτη που ψήφισε;
Την οικογένεια που κινδυνεύει να χάσει το σπίτι της;
Τη μικρομεσαία επιχείρηση που προσπαθεί να επιβιώσει;
Ή τον κάτοχο της απαίτησης που αγόρασε το χρέος;
Γιατί αν η Ελλάδα βγήκε από τα μνημόνια με μειωμένο δημόσιο χρέος ως ποσοστό του ΑΕΠ, αλλά ταυτόχρονα δημιουργήθηκε μια τεράστια αγορά ιδιωτικού χρέους δεκάδων δισεκατομμυρίων ευρώ, τότε δεν μπορούμε να μιλάμε απλώς για «εξυγίανση».
Πρέπει να μιλήσουμε και για μεταφορά πλούτου.
Από την πραγματική οικονομία προς τη χρηματοπιστωτική οικονομία.
Από τον πολίτη προς τον κάτοχο της απαίτησης.
Και τελικά, σε ορισμένες περιπτώσεις, από την οικογενειακή περιουσία προς εκείνον που απέκτησε το δικαίωμα να την διεκδικήσει.
Γι’ αυτό η συζήτηση δεν πρέπει να τελειώνει στο:
«Πλήρωσε το δάνειό σου».
Πρέπει να αρχίζει από το:
«Ποιον προστατεύει τελικά το κράτος όταν νομοθετεί;»
Γιατί η δημοκρατία δεν κρίνεται μόνο από το ποιος ψηφίζει τους νόμους.
Κρίνεται και από το ποιον προστατεύουν αυτοί οι νόμοι.

Όταν η εποπτεία γίνεται ασπίδα αδιαφάνειας

Η πρόσφατη συζήτηση στη Βουλή για την ανανέωση της θητείας του διοικητή της Τράπεζα της Ελλάδος άνοιξε ξανά ένα βαθύ και επικίνδυνο ζήτημα: ποιος τελικά ελέγχει το χρηματοπιστωτικό σύστημα και απέναντι σε ποιον λογοδοτεί;

Η άρνηση δημοσιοποίησης των business plans των servicers με επίκληση «εποπτικών κανόνων» και «τραπεζικού απορρήτου» δεν είναι μια τεχνική λεπτομέρεια. Είναι μια βαθιά πολιτική πράξη. Διότι τα σχέδια αυτά συνδέονται άμεσα με κρατικές εγγυήσεις, με πλειστηριασμούς, με τη διαχείριση επιχειρήσεων και περιουσιών, αλλά και με το μέλλον χιλιάδων πολιτών και μικρομεσαίων επιχειρηματιών.

Το ερώτημα είναι απλό:
Πώς γίνεται να ζητείται εμπιστοσύνη προς την εποπτεία (Τράπεζα Ελλάδος), όταν η ίδια εποπτεία κατηγορείται ότι επί χρόνια δεν απέτρεψε πρακτικές που επιβάρυναν δραματικά την κοινωνία και την πραγματική οικονομία;

Οι ελληνικές τράπεζες κατηγορήθηκαν επανειλημμένα για:

  • υπερβολικά υψηλά επιτόκια,
  • σχεδόν μηδενικές αποδόσεις καταθέσεων,
  • αδιαφανείς και πολλαπλές χρεώσεις,
  • περιορισμένο ανταγωνισμό,
  • και επιθετικές πρακτικές απέναντι σε δανειολήπτες.

Την ίδια στιγμή, το ελληνικό δημόσιο κλήθηκε πολλές φορές να στηρίξει το τραπεζικό σύστημα με τεράστιο οικονομικό κόστος για τους φορολογούμενους.

Σήμερα, ένα τεράστιο μέρος της οικονομίας βρίσκεται υπό τη διαχείριση servicers και funds. Δεν μιλάμε πλέον μόνο για «κόκκινα δάνεια». Μιλάμε για τον έλεγχο επιχειρήσεων, ακινήτων, παραγωγικών μονάδων και κοινωνικού πλούτου.

Σε ένα δημοκρατικό κράτος, η διαφάνεια δεν μπορεί να σταματά εκεί που ξεκινούν τα συμφέροντα του χρηματοπιστωτικού συστήματος.

Κανείς δεν ζητά παραβίαση προσωπικών δεδομένων ή αποκάλυψη εμπορικών μυστικών που θα έθεταν σε κίνδυνο τη σταθερότητα του συστήματος. Όμως άλλο η προστασία της σταθερότητας και άλλο η θεσμική αδιαφάνεια.

Η επίκληση του «απορρήτου» δεν μπορεί να λειτουργεί επιλεκτικά:

  • αυστηρή μυστικότητα όταν ζητούνται στοιχεία από τη Βουλή,
  • αλλά κοινωνικοποίηση του κόστους όταν οι κίνδυνοι μεταφέρονται στους πολίτες.

Η οικονομία χρειάζεται τράπεζες.
Οι τράπεζες χρειάζονται εποπτεία.
Αλλά η εποπτεία χρειάζεται λογοδοσία.

Διότι χωρίς λογοδοσία, η εμπιστοσύνη καταρρέει.
Και όταν καταρρέει η εμπιστοσύνη στους θεσμούς, καταρρέει τελικά και η ίδια η δημοκρατική ισορροπία.

Η αλήθεια πίσω από την «ανάπτυξη» – Όταν η εργασία τιμωρείται

Η πρόσφατη έκθεση του ΟΟΣΑ για τη φορολόγηση της εργασίας στην Ελλάδα δεν αφήνει κανένα περιθώριο για ωραιοποιήσεις. Πίσω από τις κυβερνητικές δηλώσεις περί «σταθερότητας» και «ανάπτυξης», αποκαλύπτεται μια σκληρή πραγματικότητα: στην Ελλάδα, η εργασία συνεχίζει να τιμωρείται.

Ας δούμε τα δεδομένα.

Η λεγόμενη «φορολογική σφήνα» – δηλαδή το σύνολο των φόρων και εισφορών που επιβαρύνουν την εργασία – φτάνει το 39,3% για έναν μέσο εργαζόμενο. Την ίδια στιγμή, ο μέσος όρος του ΟΟΣΑ είναι 35,1%. Με απλά λόγια: ο Έλληνας εργαζόμενος πληρώνει σημαντικά περισσότερο από τον μέσο πολίτη των ανεπτυγμένων χωρών για να δουλεύει.

Και αν νομίζει κανείς ότι η κατάσταση βελτιώνεται με τα χρόνια, η πραγματικότητα τον διαψεύδει. Από το 2000 μέχρι το 2025, η φορολογική επιβάρυνση στην εργασία στην Ελλάδα αυξήθηκε, ενώ στον υπόλοιπο ΟΟΣΑ μειώθηκε. Δηλαδή, την ώρα που οι άλλες χώρες ελαφρύνουν τους εργαζόμενους, η Ελλάδα κάνει το αντίθετο.

Ακόμα πιο αποκαλυπτικά είναι τα στοιχεία για τις οικογένειες. Ένα παντρεμένο ζευγάρι με δύο παιδιά αντιμετωπίζει τον 4ο υψηλότερο φορολογικό σφήνα στον ΟΟΣΑ (37,5%), όταν ο μέσος όρος είναι μόλις 26,2%. Και εδώ προκύπτει το εξής εξοργιστικό: η μείωση της επιβάρυνσης λόγω παιδιών στην Ελλάδα είναι μόλις 1,9 ποσοστιαίες μονάδες, όταν στον ΟΟΣΑ φτάνει τις 8,9.

Τι σημαίνει αυτό στην πράξη; Ότι το ελληνικό κράτος όχι μόνο δεν στηρίζει την οικογένεια, αλλά την αφήνει να σηκώνει ένα δυσανάλογο βάρος.

Και ας μιλήσουμε καθαρά: αυτή δεν είναι «ουδέτερη» οικονομική πολιτική. Είναι επιλογή.

Είναι επιλογή να βασίζεται το κράτος στη βαριά φορολόγηση της εργασίας αντί να χτυπά τη φοροδιαφυγή και τις μεγάλες ανισότητες. Είναι επιλογή να επιβαρύνονται οι μισθωτοί και οι μικρομεσαίοι, ενώ το παραγωγικό μοντέλο της χώρας παραμένει στρεβλό και εξαρτημένο.

Η εικόνα γίνεται ακόμη πιο ζοφερή αν δούμε τι μένει τελικά στην τσέπη του εργαζόμενου. Ένας μέσος εργαζόμενος κρατά μόλις το 73,9% του μισθού του μετά από φόρους και εισφορές – λιγότερο από τον μέσο όρο του ΟΟΣΑ. Για οικογένειες με παιδιά, η διαφορά είναι ακόμη πιο δραματική.

Πώς μπορεί να υπάρξει ανάπτυξη όταν η εργασία αποθαρρύνεται;
Πώς μπορεί να υπάρξει δημογραφική πολιτική όταν οι οικογένειες τιμωρούνται;
Πώς μπορεί να υπάρξει κοινωνική δικαιοσύνη όταν το βάρος πέφτει πάντα στους ίδιους;

Η απάντηση είναι απλή: δεν μπορεί.

Η κυβέρνηση οφείλει να σταματήσει την επικοινωνιακή διαχείριση και να αντιμετωπίσει την πραγματικότητα. Η Ελλάδα δεν πάσχει από έλλειψη φόρων – πάσχει από λάθος κατανομή τους.

Μια πραγματικά δίκαιη οικονομική πολιτική θα ξεκινούσε από την αποφόρτιση της εργασίας, την ουσιαστική στήριξη της οικογένειας και τη μετατόπιση του βάρους εκεί που πραγματικά υπάρχει πλούτος.

Μέχρι τότε, κάθε αφήγημα περί «ανάπτυξης για όλους» θα παραμένει αυτό που ήδη είναι: ένα αφήγημα χωρίς αντίκρισμα.

Προς μια οικονομία τεχνοφεουδαρχίας

Το Μεσοπρόθεσμο καταρρίπτει το αφήγημα της ανάπτυξης: Προς μια οικονομία τεχνοφεουδαρχίας;

Η μείωση των δημοσίων υπαλλήλων και η δημοσιονομική πειθαρχία αποκαλύπτουν μια διαφορετική πραγματικότητα πίσω από την «ανάπτυξη» — και θέτουν το πραγματικό δίλημμα των επερχόμενων εκλογών.

Η «ανάπτυξη» ως αφήγημα

Τα τελευταία χρόνια, η έννοια της ανάπτυξης κυριαρχεί στον δημόσιο λόγο. Παρουσιάζεται ως απόδειξη επιτυχίας, ως ένδειξη σταθερότητας, ως σημάδι ότι η ελληνική οικονομία έχει αφήσει πίσω της την κρίση. Ωστόσο, όταν εξετάζουμε τις πραγματικές πολιτικές που εφαρμόζονται, η εικόνα αυτή αρχίζει να ραγίζει. Το Μεσοπρόθεσμο πρόγραμμα δημοσιονομικής στρατηγικής δεν επιβεβαιώνει το αφήγημα της ανάπτυξης. Το αμφισβητεί ευθέως.

Η πραγματικότητα των αριθμών

Η πρόβλεψη για μείωση κατά 5% των δημοσίων υπαλλήλων αποτελεί ένα από τα πιο χαρακτηριστικά παραδείγματα. Δεν πρόκειται απλώς για έναν αριθμό. Πρόκειται για μια πολιτική κατεύθυνση:

•             περιορισμός του κράτους,

•             συγκράτηση δαπανών,

•             διατήρηση υψηλών πρωτογενών πλεονασμάτων.

Αυτές οι επιλογές δεν συνάδουν με ένα μοντέλο δυναμικής και συμπεριληπτικής ανάπτυξης. Αντίθετα, παραπέμπουν σε ένα πλαίσιο διαρκούς προσαρμογής και πειθαρχίας. Από την ανάπτυξη στη συρρίκνωση. Η μείωση του ανθρώπινου δυναμικού στο Δημόσιο δεν είναι ουδέτερη.  Σημαίνει:

•             λιγότερη δυνατότητα παροχής υπηρεσιών,

•             μεγαλύτερη πίεση σε κρίσιμους τομείς όπως η υγεία και η παιδεία,

•             μεταφορά κόστους από το κράτος στον πολίτη.

Με άλλα λόγια, η ανάγκη δεν εξαφανίζεται — απλώς αλλάζει φορέα. Και κάπως έτσι, η «ανάπτυξη» μετατρέπεται σε μια έννοια αποκομμένη από την καθημερινότητα της κοινωνίας.

Το μοντέλο του τεχνοφεουδαλισμού

Αυτό που αναδύεται δεν είναι απλώς μια αυστηρή δημοσιονομική πολιτική. Είναι ένα διαφορετικό οικονομικό μοντέλο. Ένα μοντέλο όπου:

•             η ισχύς συγκεντρώνεται σε λίγους,

•             το κράτος αποσύρεται από βασικές λειτουργίες,

•             και ο πολίτης καλείται να καλύψει τα κενά.

Αυτό το μοντέλο περιγράφεται όλο και συχνότερα ως τεχνοφεουδαλισμός ή τεχνοφεουδαρχία

Δεν είναι μια αφηρημένη έννοια. Είναι η πρακτική μετάβαση σε μια οικονομία όπου η ανάπτυξη δεν διαχέεται — συγκεντρώνεται.

Εκλογές: το πραγματικό δίλημμα

Μέσα σε αυτό το πλαίσιο, οι επερχόμενες εκλογές αποκτούν ιδιαίτερη σημασία. Το διακύβευμα δεν είναι απλώς ποιος θα διαχειριστεί την οικονομία. Είναι ποιο μοντέλο οικονομίας θα ακολουθηθεί. Το ερώτημα είναι σαφές:

•             Θα συνεχίσουμε σε μια πολιτική που βασίζεται στη συρρίκνωση του κράτους και τη μεταφορά βαρών στην κοινωνία;

•             ή θα αναζητήσουμε ένα διαφορετικό μοντέλο που επενδύει στον άνθρωπο και ενισχύει τη συλλογική ευημερία;

Η ανάγκη για μια ανθρωποκεντρική οικονομία

Η πραγματική ανάπτυξη δεν μπορεί να περιορίζεται σε δείκτες και ποσοστά. Αφορά:

•             την ποιότητα ζωής,

•             την κοινωνική συνοχή,

•             την πρόσβαση σε βασικές υπηρεσίες.

Μια ανθρωποκεντρική οικονομία δεν αντιμετωπίζει το κράτος ως βάρος, αλλά ως εργαλείο ισορροπίας και προστασίας. Δεν μειώνει τον άνθρωπο για να βελτιώσει τους αριθμούς. Βελτιώνει τους αριθμούς επενδύοντας στον άνθρωπο.

Ένα ευρύτερο πλαίσιο

Όπως αναλύεται και στο The Conscious Code: AI’s Journey into Human Society, η μετάβαση των οικονομιών σε πιο συγκεντρωτικά μοντέλα ισχύος δεν είναι τυχαία. Συνδέεται με την τεχνολογία, τη συγκέντρωση δεδομένων και τη μεταβολή των σχέσεων μεταξύ κράτους, αγοράς και κοινωνίας. Η οικονομική πολιτική που αποτυπώνεται στο Μεσοπρόθεσμο εντάσσεται σε αυτή τη μεγαλύτερη εικόνα.

Συμπέρασμα

Το Μεσοπρόθεσμο πρόγραμμα δεν αποτελεί επιβεβαίωση της ανάπτυξης. Αποτελεί ένδειξη μιας διαφορετικής πορείας. Μιας πορείας που απομακρύνεται από την κοινωνική ενίσχυση και κινείται προς τη δημοσιονομική προσαρμογή και τη συγκέντρωση ισχύος. Και αυτό είναι που τελικά θα κριθεί στην κάλπη.

Γιατί το πραγματικό ερώτημα δεν είναι αν υπάρχει ανάπτυξη.

Αλλά:

❗ ποιον αφορά

❗ και ποιος πληρώνει το τίμημά της

Γ. Βαρουφάκης: Τους επόμενους μήνες, η ενωτική πρωτοβουλία του ΜέΡΑ25 θα ανθίσει

Το Σάββατο 13 Δεκεμβρίου έλαβε χώρα η 7η Συνεδρίαση της Κεντρικής Επιτροπής του ΜέΡΑ25.

Ο Γραμματέας του ΜέΡΑ25, Γιάνης Βαρουφάκης, στην ομιλία του μίλησε για τις τρεις διεθνείς εξελίξεις που θέτουν την Ευρώπη σε πορεία μόνιμης παρακμής, για το εκβιαστικό δίλημμα που εδώ και δεκαετίες τίθεται στην Ελλάδα για την Ευρωπαϊκή Ένωση και για το πως θα απεγκλωβιστούμε από αυτό, για τον ενεργειακό λαϊκισμό που επιδιώκει να εγκλωβίσει τη χώρα, για τον κρατικό προϋπολογισμό του 2026, και για το μέλλον και τα καθήκοντα του ΜέΡΑ25 και της ενωτικής μας πρωτοβουλίας.

Η ομιλία του Γ. Βαρουφάκη σε βίντεο:

Ολόκληρη η ομιλία του Γ. Βαρουφάκη:

Το 2025 τελικά αποδείχτηκε σημαδιακή χρονιά. Δεν είναι τυχαίο που πριν μια δεκαετία προσθέσαμε το 25 στο όνομα του κινήματός μας, προβλέποντας ότι μια δεκαετία θα έπαιρνε μέχρι να καταρρεύσει ο χάρτινος πύργος της ΕΕ υπό το βάρος του εγκλήματός των θεσμών της πάνω, αρχικά, στον ελληνικό λαό και, στη συνέχεια, εις βάρος κάθε ευρωπαϊκού λαού. 

Τότε, όταν ιδρύαμε το DiEM25 στο Βερολίνο, και δυο χρόνια αργότερα το ΜέΡΑ25 στην Αθήνα, λέγαμε: Αυτή η Ευρώπη είτε θα εκδημοκρατιστεί είτε μέχρι – το πολύ – το 2025 θα καταρρεύσει. Επιβεβαιωθήκαμε. Δυστυχώς.

Σήμερα, τώρα που το 2025 φτάνει τα στερνά του, είναι πλέον ηλίου φαεινότερο: Όλα τα στοιχήματα της ευρωπαϊκής άρχουσας τάξης έσκασαν στα χέρια τους. Χρεοκόπησαν την ΕΕ οικονομικά, ηθικά, πολιτικά. Το ότι αυτό δεν έχει γίνει συνείδηση στην Ελλάδα ακόμα, τουλάχιστον όχι πλήρως, οφείλεται στην συνηθισμένη καθυστέρηση: μην ξεχνάμε ότι το ωστικό κύμα από την κατάρρευση των αμερικανοβρετανικών και των γαλλογερμανικών τραπεζών του 2008 έγιναν αισθητές στην Ελλάδα στις αρχές του 2010. 

Τρεις διεθνείς εξελίξεις που θέτουν την Ευρώπη σε πορεία μόνιμης παρακμής 

Το 2025 θα μείνει στην Ιστορία ως η χρονιά του Τρίγωνου των Μεγάλων Ανατροπών. Τρεις ανατροπές που έκαναν σκόνη το όποιο Σχέδιο της ευρωπαϊκής ολιγαρχίας. Τρεις εξελίξεις που τίναξαν στον αέρα το ευρωπαϊκό κεκτημένο, το αφήγημα της ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης, της ενιαίας αγοράς, της δημοσιονομικής ένωσης – γενικά, την οποιαδήποτε προοπτική αυτή η ΕΕ να αναπαράγεται βιώσιμα και να δικαιούται να αποκαλείται… ένωση. Ποιες τρεις εξελίξεις; 

Πρώτη εξέλιξη: Η Ρωσία κέρδισε τον πόλεμο στην Ουκρανία καταρρίπτοντας κάθε εκτίμηση των ευρωπαίων ιθύνοντων και δεξαμενών σκέψης,αποκαλύπτοντας έτσι ότι η ΕΕ ποτέ δεν είχε σοβαρό σχέδιο ούτε υπέρ της συνέχισης του πολέμου – την οποία ποθεί – είτε υπέρ της ειρήνης – την οποία απεύχεται για πολλούς λόγους, ένας εκ των οποίων είναι το άλλοθι για τους εξοπλισμούς, η αιτιολόγηση της Νέας Λιτότητας που συμβαδίζει με τον Μιλιταριστικό Κεϊνσιανισμό – το μόνο «αναπτυξιακό» πλάνο που απέμεινε στην Ευρώπη μετά την εξαέρωση της κενής περιεχομένου Πράσινης Συμφωνίας.

Δεύτερη εξέλιξη: Η Κίνα κέρδισε τον εμπορικό πόλεμο κόντρα στον Πρόεδρο Τραμπ χρησιμοποιώντας το μονοπώλιο σπάνιων γαιών που διαθέτει – αλλά και λόγω της τεχνολογικής της υπεροχής που της επέτρεψε να παραγάγει τα δικά της μικροτσίπ μετά το αμερικανικό εμπάργκο που επέβαλε ο Πρόεδρος Μπάιντεν.

Τρίτη εξέλιξη:  Ο Πρόεδρος Τραμπ κέρδισε τον πόλεμο δασμών με την Ευρώπη, την οποία δάμασε εύκολα και γρήγορα – ανεβάζοντας τους δασμούς από 0,5% στο 25%, και για κάποια αγαθά στο 50%, ενώ ταυτόχρονα εξασφάλισε από την ΕΕ δέσμευση για ευρωπαϊκές επενδύσεις στην Αμερική ύψους 700 δις δολαρίων. 

Αυτές οι τρεις εξελίξεις-νίκες των Τραμπ, Πούτιν και Ζι αποτελούν και τρεις γιγαντιαίες ήττες της Ευρώπης. Πιο συγκεκριμένα:

Η ήττα της ευρωπαϊκής πολιτικής στην Ουκρανία μεταφράζεται, μεσοπρόθεσμα, σε μισό έως ένα τρισεκατομμύριο ευρώ (κόστος εξοπλισμών, χρηματοδότησης χρεών και ανοικοδόμησης της Ουκρανίας). Πρόκειται για χρήματα που ο κοινοτικός προϋπολογισμός δεν διαθέτει. Χρήματα που, άρα, θα φέρουν βαθιές περικοπές σε ΚΑΠ, ΕΣΠΑ, Ταμεία Ανάκαμψης κοκ, με ό,τι αυτό συνεπάγεται για την Ελλάδα αλλά και τις υπόλοιπες χώρες των οποίων οι οικονομίες εξαρτώνται από αυτά τα επιδόματα. 

Η νίκη της Κίνας στον εμπορικό πόλεμο εναντίον των ΗΠΑ μεταφράζεται κι αυτή σε μεγάλο πλήγμα για την Ευρώπη – μια Ευρώπη που ανοήτως ξεκίνησε, υπό τας εντολάς της Ουάσιγκτον, τον δικό της εμπορικό πόλεμο κόντρα στην Κίνα (π.χ., τεράστιοι δασμοί σε φωτοβολταϊκά, μικροτσίπ και ηλεκτρικά αυτοκίνητα που η Ευρώπη έχει ανάγκη). Αντί δηλαδή η ΕΕ να εξομαλύνει τις σχέσεις της με την Κίνα ως αντίβαρο του εμπορικού πολέμου που εξαπόλυσε εναντίον της ΕΕ ο Πρόεδρος Τραμπ, η ΕΕ επέλεξε να στοχοποιήσει το Πεκίνο μπας και τύχει καλύτερης μεταχείρισης από τον Τραμπ. Κάτι που, βέβαια, δεν έγινε. Τώρα όμως που οι Τραμπ και Ζι ήρθαν σε συμφωνία (την οποία χαρακτηρίζω νίκη του Πεκίνου), η ΕΕ μένει ξεκρέμαστη. Το αποτέλεσμα; Η γερμανική βιομηχανία που είναι όλο και λιγότερο ανταγωνιστική παγκοσμίως (λόγω 20ετούς στάσης επενδύσεων και αυξημένου ενεργειακού κόστους ελέω Ουκρανίας) να αντιμετωπίζει εμπόδια-αντίποινα στην Κίνα την ώρα που τα κινέζικα βιομηχανικά προϊόντα (λόγω της μεγάλης τεχνολογικής υπεροχής τους) διεισδύουν στην ευρωπαϊκή αγορά παρά τους δασμούς της ΕΕ. 

Τέλος, κερασάκι στην τούρτα της ευρωπαϊκής τριπλής ήττας ήταν η ήττα της ΕΕ στον πόλεμο δασμών του Τραμπ. Αυτή τη στιγμή που μιλάμε, κραταιές γερμανικές εταιρείες όπως η Bosch, η BMW, η Mercedes, η BASF, η Thyssen-Krupp μεταφέρουν την παραγωγική τους βάση στις ΗΠΑ, κλείνοντας το ένα εργοστάσιο μετά το άλλο επί γερμανικού και ευρωπαϊκού εδάφους πολύ πιο γρήγορα απ’ ότι οι πολεμικές βιομηχανίες Rheinmetall ή η Ιταλική Leonardo ανοίγουν νέα εργοστάσια, νέες θέσεις εργασίας. 

Και σα να μην έφτανε αυτό, έχουμε και την έλευση των νέων κρυπτονομισμάτων σταθερής δολαριακής αξίας – τα λεγόμενα stablecoins, όπως το tether ή το circle – τα οποία αυξάνουν ακόμα περισσότερο την ηγεμονία του δολαρίου εντός της Ευρώπης. Πως μπορούσε η ΕΕ να αποσοβήσει αυτή την άλωση; Με ψηφιακό σύστημα πληρωμών της ΕΚΤ σαν εκείνο που το DiEM25 προτείναμε στις ευρωεκλογές του 2019, ένα σύστημα του οποίου ειδική έκφανση προτείναμε για την Ελλάδα – ναι, το εξαιρετικό ΔΗΜΗΤΡΑ για το οποίο δαιμονοποιηθήκαμε – το σύστημα που εφάρμοσε με τεράστια επιτυχία ο φίλος και συνοδοιπόρος Fernando Haddad, o Υπουργός Οικονομικών του Προέδρου Λούλα στην Βραζιλία (Σημ. ελέγξτε το, ονομάζεται PIX) – το σύστημα το οποίο ο κ. Μητσοτάκης κορόιδευε (με εκείνο το «πόσες Δήμητρες ένα σουβλάκι;) ενώ τώρα πασχίζει να το εφαρμόσει η κα Λαγκάρντ (αλλά δεν την αφήνουν οι ίδιοι τραπεζίτες που δαιμονοποίησαν το ΔΗΜΤΡΑ).

Αυτή είναι κατάσταση της Ευρώπης σήμερα: Πιασμένη στις δαγκάνες αυτής της τριπλής ανατροπής (τις νίκες Τραμπ, Πούτιν και Ζι), η ΕΕ παραπαίει, καταπιάνεται με χαμένες υποθέσεις (π.χ., πως θα κατασχέσει Ρωσικά χρήματα για να τα μετατρέψει σε αποζημιώσεις και όπλα για την Ουκρανία – ή πως να ξοδέψει χρήματα που δεν έχει σε αμερικανικά όπλα που δεν χρειάζεται) και δεν συζητά καν τα ελάχιστα που πρέπει να γίνουν (π.χ., τα 600 δις που απαιτούνται ετησίως για επενδύσεις σε νέες, πράσινες τεχνολογίες). 

Στην σκιά αυτών των τριών μεγάλων γεγονότων του 2025, του Τρίγωνου των Μεγάλων Ανατροπών (νίκες Τραμπ, Πούτιν και Ζι) – ανατροπές οι οποίες άλλαξαν το σκηνικό διεθνώς και έβαλαν την Ευρώπη σε μια μακρά πορεία παρακμής και απαξίωσης, έχουμε και άλλες δύο σημαντικές εξελίξεις σε περιφερειακό επίπεδο.

Στην ματωμένη Παλαιστίνη, ο Νετανιάχου, με την βοήθεια του Τραμπ, κέρδισε – τουλάχιστον μεσοπρόθεσμα. Λίγες μέρες αφού οι κυβερνήσεις της Γαλλίας, της Βρετανίας, του Καναδά και της Αυστραλίας εξαναγκάστηκαν από την κοινή γνώμη να αναγνωρίσουν συμβολικά και υποκριτικά το παλαιστινιακό κράτος, ο Τραμπ συνειδητοποίησε ότι ο Νετανιάχου (και λόγω των γενναίων κινητοποιήσεων διεθνώς, της φλοτίλας, του March to Gaza κλπ) απομονωνόταν. Έτσι παρενέβη με μια δυστοπική «λύση» που, παρά το γεγονός ότι αποτελεί γενοκτονία-με-άλλα-μέσα, δυστυχώς, αποδέχτηκαν τόσο η Παλαιστινιακή Αρχή όσο και η Τουρκία, για να μην αναφερθώ στα αραβικά κράτη. Κι όταν αυτή η «λύση» πέρασε από το Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ, λόγω της αποχής της Κίνας και της Ρωσίας, η γενοκτονία νίκησε. 

Ναι, είναι δυσάρεστο να το παραδεχόμαστε. Όμως εμείς στο ΜέΡΑ25 δεν είμαστε εδώ για να χαϊδεύουμε οι μεν τα αυτιά των δε. Ο δρόμος προς την λεφτεριά της Παλαιστίνης περνάει μέσα από την σημερινή παραδοχή ότι το 70% των Ισραηλινών που ήθελαν την γενοκτονία καλύπτονται πλήρως με την απόφαση του  Συμβούλιου Ασφάλειας του ΟΗΕ. Αυτό δεν σημαίνει ότι το βάζουμε κάτω. Σημαίνει αντίθετα ότι επιταχύνουμε τον αγώνα γνωρίζοντας ότι είναι ακόμα πιο δύσκολος απ’ ότι νομίζαμε πέρσι τέτοιον καιρό. Αυτό βέβαια τον κάνει και πιο όμορφο! 

Η δεύτερη εξέλιξη σε περιφερειακό επίπεδο είναι ότι η Τουρκία αναδείχθηκε ως η πιο σημαντική περιφερειακή υπερδύναμη στη Δυτική Ασία, τον Καύκασο και τη Βόρεια Αφρική. Αντίθετα με την δική μας λούμπεν ολιγαρχία, που λέει ΝΑΙ ΣΕ ΟΛΑ σε όποιον δυτικό γενοκτονικό αφέντη βρει, το Τουρκικό καθεστώς έπαιξε το διπλωματικό παιχνίδι του αριστουργηματικά. Έστελνε drones στον Ζελένσκι την ώρα που αγόραζε πετρέλαιο από την Μόσχα. Αρνείτο να επιβάλει κυρώσεις στην Ρωσία και είχε άποψη εντός του ΝΑΤΟ κόντρα στις ΝΑΤΟϊκές επιλογές και, πολύ σημαντικό αυτό, πρωτοστάτησε στην παγκόσμια εκστρατεία κατά της γενοκτονίας των Παλαιστίνιων αυξάνοντας δραματικά τα ερείσματα της Τουρκίας στην Παγκόσμια Πλειοψηφία.

Κι η Ελλάδα; Πιστοί yesmen της Ουάσιγκτον και των Βρυξελλών, οι κυβερνώντες μας υιοθέτησαν την δουλική συμμόρφωση με την ΝΑΤΟϊκή γραμμή του μόνιμου πολέμου στην Ουκρανία και της διαρκούς γενοκτονίας στην Παλαιστίνη. Κι όλα αυτά προσποιούμενοι ότι έχουν θωρακίσει την χώρα μέσα από την στρατηγική συμφωνία με το Ισραήλ. Μια τρύπα στο νερό πέτυχαν με αυτή την συμμαχία. Ακόμα και να θέλαμε να βάλουμε στην άκρη το ηθικό ζήτημα της συμμαχίας με γενοκτόνους, η συμμαχία Ελλάδας-Ισραήλ δεν κάνει το παραμικρό για να βελτιώσει την εθνική άμυνα. 

Πιστεύει πραγματικά κανείς ότι, αν ο μη γένοιτο, η Τουρκία αποβίβαζε στρατό σε μια βραχονησίδα, στο Καστελόριζο, στη Ρόδο, το Ισραήλ θα έστελνε το ναυτικό ή την αεροπορία του να πλήξει τα τουρκικά αποβατικά και αεροπλάνα; Πρέπει να είσαι ή πολύ αδαής ή πολύ ψεύτης για να λες τέτοια πράγματα. Ούτε το μικρό του δαχτυλάκι δεν θα κινούσε το Ισραήλ υπέρ μας. 

Και ο πυραυλικός θόλος που θα μας πουλήσουν; Δεν είναι κάτι αυτό, αν είναι να μας προστατεύσει από τουρκικούς πυραύλους σε περίπτωση σύρραξης; Όχι δεν είναι. Το αντίθετο θα πετύχει ο θόλος αυτός: θα μας αφήσει ανοικτούς σε μεγαλύτερες καταστροφές. Πως; Σκεφτείτε το. Έστω ότι το Ισραηλινό αντιπυραυλικό σύστημα, ο σιδερένιος θόλος για τον οποίο θα πληρώσουμε 5 ή 6 φορές το ποσό που διαθέτουμε για το ΕΣΥ, καταρρίπτει έναν στους δύο τουρκικούς βαλλιστικούς πυραύλους. Τότε, πολύ απλά, η Τουρκία εκεί που θα εκτόξευε 100 πυραύλους εναντίον μας, θα εκτόξευε 200. Θωράκιση το λέμε αυτό; Όχι, επικίνδυνη και πανάκριβη κλιμάκωση το λέμε. 

Έχουμε λοιπόν και λέμε: Στρατιωτικά όχι μόνο δεν κερδίζουμε από την συμμαχία με το γενοκτονικό Ισραήλ αλλά χάνουμε κιόλας. Διπλωματικά; Εδώ έχουμε ένα πραγματικό Βατερλώ. Το Ισραήλ ολοένα και απομονώνεται στην διεθνή σκηνή. Ποιος είναι με το Ισραήλμ στη Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ; Μόνο η «Μητσοτάκης ΑΕ», η γνωστή και μη εξαιρετέα Γερμανία, το Ελ Σαλβαντόρ του φασίστα Μπουκέλε, η Αργεντική του Μιλέι με το σιδηροπρίονο, και κάποια νησιά του Ειρηνικού που εισπράττουν μερικά εκατομμύρια δολάρια για να ψηφίζουν με τον Νετανιάχου. Με αυτούς τακιμιάζει ο κ. Μητσοτάκης διασύροντας την χώρα. Αποτέλεσμα; Η εξής εθνική ήττα: 

Όταν θα ξαναπάμε κάποια στιγμή στον ΟΗΕ να ζητάμε δίκαιη και βιώσιμη λύση στο Κυπριακό, να απαιτούμε την απελευθέρωση των κατεχόμενων από τον Τουρκικό στρατό, τότε θα γυρίσει η Παγκόσμια Πλειοψηφία και θα μας πει: «Καλά, εσείς δεν είστε σύμμαχοι κράτους που συστηματικά παραβιάζει το Διεθνές Δίκαιο και διακηρύσσει ότι τα κατεχόμενα από τον στρατό του ξένα εδάφη θα τα κάνει ό,τι του καπνίσει;» Με τι μούτρα θα ζητήσουμε στην στήριξη της Ν. Αφρικής, της Μαλαισίας, της Ναμίμπια – ή ακόμα της Ιρλανδίας, της Ολλανδίας, της Σλοβενίας, της Ισλανδίας που με γενναιότητα αποσύρθηκαν από το σούργελο της Eurovision ως διαμαρτυρία για την Κατοχή, το Απαρτχάιντ, την Γενοκτονία – όλα αυτά τα εγκλήματα κατά του Διεθνούς Δικαίου τα οποία μια χώρα, η Ελλάδα, που λέει ότι το Διεθνές Δίκαιο είναι το βασικό της αποκούμπι, κάνει κουρελόχαρτο συμμαχώντας με το Ισραήλ; 

Κάπως έτσι η Άγκυρα σήμερα βρίσκεται στο κέντρο της ειρηνευτικής διαδικασίας, περιζήτητη και από τις δύο μεριές του Ουκρανικού και του Παλαιστινιακού ως διαμεσολαβητής –  και αφήνοντας την Ελλάδα όχι μόνο στο περιθώριο αλλά στον κατάλογο των συνενόχων της γενοκτονίας των Παλαιστίνιων. Μια ανάδελφη Χρεοδουλοπαροικία. Ένα ξέφραγο αμπέλι-αποικία της Exxon. Ένας θλιβερός δορυφόρος του Ισραήλ. Και, σταθερά, ένα πεδίο δόξης λαμπρό για κάθε αρπακτικό που έρχεται να λεηλατήσει τον λαό μας. Έτσι κατάντησε το μνημονιακό μπλοκ την πατρίδα μας.

Το μέγα ζητούμενο για την Ελλάδα εντός αυτής της ΕΕ

Ένα μόνιμο εκβιαστικό δίλημμα ετίθετο στον ελληνικό λαό από το 1980, και ιδίως μετά την είσοδο της χώρας στο ευρώ – για να μην μιλήσω πάλι για το 2015: «Τί θέλετε;», ρωτούσαν εκβιαστικά τον λαό μας: 

  • ΕΣΠΑ ή αξιοπρέπεια; 
  • Τους πακτωλούς της Κοινής Αγροτικής Πολιτικής ή βιώσιμη αγροτική πολιτική με αυτόχθονες επενδυτικές ροές;
  • Ταμείο Ανάκαμψης με ξένα κονδύλια για την ολιγαρχία ή παραγωγικό μετασχηματισμό της Ελλάδας με ιδίους πόρους; 
  • Κωματώδη σταθερότητα ή ρήξη με μια Ευρώπη που μας επιβάλει το ξεπούλημα που καταδικάζει – μαζί με τα υπερ-πλεονάσματα – τη χώρα στην μη βιωσιμότητα;

Κι όταν τα πράγματα σκούραιναν για τους δημοσιογράφους των συστημικών καναλιών ή το πολιτικό προσωπικό της ολιγαρχίας, τότε ερχόταν η στιγμή να μπουμπουνίσουν το μέγιστο δίλημμα, το άκουσμα και μόνο του οποίου έσπερνε πανικό και έκλεινε τα στόματα των αντιφρονούντων: 

  • ΕΝΤΟΣ ή ΕΚΤΟΣ της Ευρωπαϊκής Ένωσης; Πείτε μας! Τώρα!
Ελλάδα και Ευρωπαϊκή Ένωση

Όλες αυτές οι εκφάνσεις  του ίδιου εκβιαστικού διλήμματος δίχαζαν τον λαό μας, αλλά και την ίδια την Αριστερά. Ακόμα κι εμείς, το ΜέΡΑ25, προβληματιστήκαμε από το δίλημμα αυτό και μάλιστα αλλάξαμε την απάντησή μας καθώς η ΕΕ παρακμάζει, η Ελλάδα βούλιαζε κι άλλο στην μη βιωσιμότητα, στην εξάρτηση, στην αναξιοπρέπεια. 

Από την μία, η πλειοψηφία των ελληνίδων και των ελλήνων κατανοούσε ότι το αντίτιμο της εισόδου στην ΕΕ και ιδίως στο ευρώ ήταν η εξάρτηση, οι ανύπαρκτες παραγωγικές επενδύσεις, η υπο-παραγωγή, η υπερ-κατανάλωση, οι φούσκες χρέους, η ασυδοσία των κηφήνων (ντόπιων και ξένων) και, εν τέλει, η χρεοκοπία, η λεηλασία, η απαξίωση, η υπανάπτυξη.  

Από την άλλη, η ίδια πλειοψηφία φοβόταν να μην χάσει τα ουκ ευκαταφρόνητα αργύρια που ελάμβανε – τα κονδύλια της ΕΕ (ΕΣΠΑ, ΚΑΠ, Ταμεία Ανάκαμψης), την πρόσβαση σε ελεύθερη διακίνηση εντός της ΕΕ, το Erasmus για κάποια νέα παιδιά, την προοπτική μιας δουλίτσας για τον γιο ή την κόρη στις Βρυξέλλες κλπ.

Αυτό ήταν το δίλημμα: Υποταγή που φέρνει υπανάπτυξη αλλά και κονδύλια με τα οποία μια μεγάλη μειοψηφία «βολεύεται» και όλοι μπορούμε να μεταναστεύουμε απρόσκοπτα στην Β. Ευρώπη; Ή ρήξη που μπορεί να μας λύσει τα χέρια, καθιστώντας μας υπεύθυνους για την τύχη μας, αλλά που θα κλείσει την κάνουλα των ευρωπαϊκών κονδυλίων; 

Κάποια στιγμή, από το 2011 μέχρι το 2015, ο λαός αποφάσισε ότι ήρθε η ώρα να πάψει να φοβάται την ρήξη – με αποκορύφωμα εκείνης της συνειδητοποίησης το μεγαλειώδες δημοψήφισμα πριν 10 χρόνια και κάτι μήνες. Μετά την ανατροπή του όμως, ένας ηττημένος λαός βρίσκεται περισσότερο από ποτέ εγκλωβισμένος στο ίδιο δίλημμα. Το αφήγημα ότι βγήκαμε από τα Μνημόνια, ότι η Ελλάδα πετάει (την ώρα που το 80% είναι σε χειρότερη θέση σήμερα από ποτέ), ότι επιστρέψαμε – λένε – στον «σκληρό πυρήνα» της ΕΕ επειδή, άκουσον-άκουσον, διορίστηκε στη θέση του αξέχαστου Ντάιζελμπλουμ ο κ. Πιερρακάκης.

Συγχαρητήρια στον κ. Πιερρακάκη. Είναι όντως μεγάλη επιτυχία για τον ίδιο και την «Μητσοτάκης ΑΕ». Είναι ο τρίτος ΥπΟικ των PIGS που, μετά τον  Πορτογάλο Centeno και τον Ιρλανδό Donohoe, συμπληρώνει την Τριάδα της Υποταγής. Έτσι κάνουν οι αυτοκρατορίες αφού υποτάξουν λαούς: δίνουν κενού περιεχομένου τιμητικούς τίτλους σε εκλεκτούς υπηκόους τους τους οποίους μάλιστα βάζουν να λεηλατήσουν τον ίδιο τους τον λαό εκ μέρους της Αυτοκρατορίας, όπως τόσο φιλότιμα κάνουν όλες οι μνημονιακές κυβερνήσεις. Υπάρχει καλύτερη υπενθύμιση της ισχύος της Αυτοκρατορίας από το να διορίζει σε ανώτερες θέσεις πολίτη της υπό κατοχήν χώρας; Υπάρχει μεγαλύτερη τιμή για έναν εκ των αποικιών αξιωματούχο από ένα τέτοιο οφίτσιο; 

Όχι βέβαια. Κοιτάξτε ποιοι, και με τί ζήλια, συνεχάρησαν τον κ. Πιερρακάκη: Όλες και όλοι που υποτάχτηκαν στους δανειστές, στο Eurogroup που όχι μόνο έπληξε τις χώρες μας αλλά, με τις πολιτικές του, έφερε την αποβιομηχάνιση στην Γερμανία και έβαλε την Ευρώπη σε κατήφορο μόνιμης παρακμής, ξενοφοβίας και νεοφασισμού.

Βέβαια, για εμάς τους υπόλοιπους, ο μόνος τίτλος τιμής είναι το μίσος της Αυτοκρατορίας, η χλεύη των κατακτητών. Το μόνο που μας ενδιαφέρει είναι ο απεγκλωβισμός από την εξάρτηση, την Χρεοδουλοπαροικία, την ερημοποίηση και την μη βιωσιμότητα της Ελλάδας. Κι εδώ επανέρχομαι στην σημερινή μου εκτίμηση: Συνοδοιπόροι, ο απεγκλωβισμός έρχεται. Ναι, η Ελλάδα, κι οι άλλες χώρες της ΕΕ, τον επόμενο καιρό, θα απεγκλωβιστούμε! 

Πως θα απεγκλωβιστούμε; Είναι απλό: Το δίλημμα ΕΣΠΑ ή αξιοπρέπεια, Κοινή Αγροτική Πολιτική ή βιώσιμη αγροτική πολιτική με αυτόχθονες επενδυτικές ροές – όλα αυτά τα διλήμματα τελειώνουν οσονούπω. Γιατί; Επειδή σιγά-σιγά τελειώνουν τα ΕΣΠΑ, τα Ταμεία Ανάκαμψης, ιδίως η ΚΑΠ. Αυτό είναι το μόνο καλό της κρίσης του ευρώ (που ποτέ δεν τελείωσε), της πανδημίας, του πολέμου στην Ουκρανία: αυτή η ΕΕ χρεοκοπεί και, έτσι, το εκβιαστικό δίλημμα που μας έκανε, ως λαό, να θυσιάζουμε την αξιοπρέπεια και την κυριαρχία μας για μια χούφτα ευρωπαϊκά κονδύλια – αυτό το δίλημμα τελειώνει καθώς τελειώνουν τα ευρωπαϊκά κονδύλια. 

Να το πω διαφορετικά: Ακόμα και να θέλαμε διακαώς να θυσιάσουμε την αξιοπρέπειά μας, να φιλήσουμε ουρημένες Βρυξελλιώτικες ποδιές, για μερικά κονδύλια, επιδοτήσεις, κονδύλια γιοκ. Τους τέλειωσαν! Ακόμα και ευρωλιγούρηδες να ήμασταν, θα αναγκαζόμασταν να βρούμε ιδίους πόρους για αγρότες, κτηνοτρόφους, μικρομεσαίους και τις λίγες τεχνολογικές εταιρείες που έχουμε. Είναι κάτι που κανένα κόμμα δεν κάνει. Είναι ερωτήματα που απαντά σοβαρά μόνο το ΜέΡΑ25. 

Για να το πω πιο απλά: Δεν τίθεται πλέον θέμα βγαίνουμε ή μένουμε στο ευρώ, στην ΕΕ. Είτε μένουμε είτε βγαίνουμε, κονδύλια γιοκ. Είτε μένουμε είτε βγαίνουμε, η Ελλάδα πρέπει να σταθεί μόνη στα πόδια της. Πως; Με τις 7+1 Τομές του ΜέΡΑ25 που, τους επόμενους μήνες, θα πρέπει να επικαιροποιήσουμε ως το βασικό μας πρόγραμμα με το οποίο θα πάμε στον λαό, με το οποίο θα κατέβουμε στις επόμενες εκλογές. 

Ενεργειακός Λαϊκισμός 

Δυστυχώς, εκεί που αρχίζει να διαφαίνεται ο απεγκλωβισμός από τον ευρωλαγνικό λαϊκισμό – από το Δόγμα «Αν λέμε ΝΑΙ ΣΕ ΟΛΑ η ευημερία θα μας κατακλύσει» – η «Μητσοτάκης ΑΕ», επικουρούμενη από ΠΑΣΟΚ και ΣΥΡΙΖΑ, προσπαθεί να εγκλωβίσει την χώρα σ’ έναν ενεργειακό λαϊκισμό, για την ακρίβεια στο Δόγμα Exxon-Τραμπ: Τρυπήστε τον πυθμένα του Ιονίου, βάλτε σωλήνες αγωγών LNG και πετρελαίων στο Αιγαίο, να πλουτίσουμε. 

Έχει μεγάλη σημασία το ΜέΡΑ25 να πρωτοστατήσουμε ενάντια στον ενεργειακό λαϊκισμό, κόντρα στο πανηγύρι των εξορύξεων και στην κατάρα των ορυκτών καυσίμων. Αν δεν το κάνουμε εμείς, ποιος θα το κάνει; Γιατί όμως να πρωτοστατήσουμε; Γιατί να πάρουμε το εκλογικό ρίσκο; Κατανοώ το ερώτημα που θέτουν κάποιοι συνοδοιπόροι. 

Ναι, δεν υπάρχει αμφιβολία ότι υπό τις ιαχές του ενεργειακού λαϊκισμού πολλοί μη προνομιούχοι έχουν πειστεί ότι με τα πετρέλαια και τα αέρια μπορεί να ρεφάρουμε σαν χώρα, ότι μπορεί κι αυτοί να δουν μια άσπρη μέρα. Για αυτό τον ονομάζω ενεργειακό λαϊκισμό: επειδή, όπως κάθε λαϊκισμός, υπόσχεται φύκια για μεταξωτές κορδέλες. Επειδή όπως ο ευρωλαγνικός λαϊκισμός – που υποσχόταν ότι με το ευρώ θα τρώμε με χρυσά κουτάλια – έτσι και ο ενεργειακός λαϊκισμός παραπλανά οικτρά τους πολίτες υποσχόμενος θησαυρούς που θα αποδειχθούν άνθρακες – ή για την ακρίβεια πετρελαιοκηλίδες. 

Για να είμαι πιο συγκεκριμένος: Ακόμα και τεράστιες ποσότητες ορυκτών καυσίμων να βρεθούν στο Ιόνιο, τα κέρδη θα τα πάρει η μητρική Exxon, την ώρα που η ελληνική θυγατρική της θα δηλώνει ελάχιστα από τα οποία το κράτος μας θα εισπράττει ψίχουλα. Όσο για τον λαό μας, το μόνο που θα «κερδίσει» είναι καμιά πετρελαιοκηλίδα που θα καταστρέψει τον τουρισμό στους Παξούς, στην Κέρκυρα, στην Λευκάδα, στην Κεφαλλονιά, στην Ζάκυνθο και, ναι, στην Ιθάκη!

Κρατικός Προϋπολογισμός 2026

Αυτή την εβδομάδα ξεκινά στην Βουλή η συζήτηση για τον Κρατικό Προϋπολογισμό – χωρίς το ΜέΡΑ25 να βάζει τα πράγματα στη θέση τους. Δεν πειράζει. Με ένα ειδικό ΕΚΤΟΣ ΒΟΥΛΗΣ, στο τέλος της εβδομάδας θα πω μέσω διαδικτύου ό,τι θα έλεγα από το Βήμα της Βουλής – πράγματα που, έτσι κι αλλιώς, και στη Βουλή να είμασταν, καθώς κανένα κανάλι δεν θα μετέδιδε την ανάλυσή μας, από το διαδίκτυο θα τα ακούγατε.

Χωρίς να σας κουράσω σήμερα με τις λεπτομέρειες, σε αδρές γραμμές, ο Κρατικός Προϋπολογισμός του 2026 επιβεβαιώνει τη μη βιωσιμότητα της χώρας: 

Πρώτο δεδομένο: Οι εισφορές των μισθωτών στο κράτος που είναι περισσότερες από των εργοδοτών. 

Δεύτερο δεδομένο: Οι εγκληματικά υψηλοί έμμεσοι φόροι, κυρίως ο ΦΠΑ και δευτερευόντως οι ειδικοί φόροι κατανάλωσης, είναι βασική πηγή των φορολογικών εσόδων της Μπανανίας η Ελλάς. Τα μισά από τα φορολογικά έσοδα είναι από φορολογία στην κατανάλωση. Δηλαδή; Τα καταβάλουν δυσανάλογα οι πολίτες των χαμηλών και μεσαίων εισοδημάτων. Μεγάλο κεφάλαιο, σχεδόν τίποτα. Οι δε μεγαλο-επιχειρηματικοί όμιλοι που έχουν πάρει τα πάντα – έργα, ενέργεια, υποδομές – συνεισφέρουν, όλοι μαζί, 3,5 δις – ψίχουλα δηλαδή μπροστά στα 40,8 δις ΦΠΑ και ειδικών φόρων. 

Τρίτο δεδομένο: Η λιτότητα καλά κρατεί. Αν δούμε την περίοδο μετά το πέρας της πανδημίας, από το 2021 έως το 2026, σύμφωνα με τα στοιχεία και τις προβλέψεις του Π/Υ του κ. Πιερρακάκη, οι δαπάνες της κυβέρνησης μειώθηκαν 6,8% ενώ τα έσοδα αυξήθηκαν 2,2%. Να από που προέρχονται τα υπερπλεονάσματα – από περικοπές παντού: 

  • Οικογενειακά επιδόματα μείον 47%
  • Ελάχιστο Εγγυημένο Εισόδημα μείον 38%
  • Επίδομα στέγασης μείον 27%
  • Πρόνοια μείον 21%
  • Αγροτικές επιδοτήσεις μείον 13,8% 

Τέταρτο δεδομένο: Η Ελλάδα είναι η μοναδική χώρα της ΕΕ ολόκληρης, όχι μόνο της ευρωζώνης, που ο πραγματικός μισθός μειώθηκε όχι μόνο από το 2009 έως σήμερα αλλά από το 2021 έως σήμερα!

Πέμπτο δεδομένο: Με την χαμηλότερη αγοραστική αξία στην ΕΕ, ο λαός μας βρίσκεται αντιμέτωπος με τιμές που είναι στις πιο ψηλές θέσεις στην ευρωπαϊκή κατάταξη των τιμών:

  • του πετρελαίου θέρμανσης
  • του ηλεκτρικού ρεύματος
  • της κινητής τηλεφωνίας 
  • των βασικών αγαθών σουπερμάρκετ 

Έκτο δεδομένο: Η Ελλάδα παραμένει καθηλωμένη σε αρνητικές παραγωγικές επενδύσεις την ώρα που ξοδεύει συνολικά 7% του ΑΕΠ πιο πολλά από όσα κερδίζει (δηλαδή, έχουμε έλλειμμα τρεχουσών συναλλαγών ύψους 7% κατά μέσον όρο). 

Δεν χρειάζεται να είσαι οικονομολόγος για να κατανοήσεις ότι αυτά τα έξι θλιβερά δεδομένα αντικατοπτρίζουν μια μη βιώσιμη κοινωνική οικονομία. Δεν χρειάζεται καν να αναφερθώ ξανά στα εξωφρενικά επίπεδα δημόσιου χρέους, ληξιπρόθεσμων οφειλών, κόκκινων δανείων. Ούτε να πω κάτι για την πληθώρα νέων αυτοκινήτων που δημιουργούν τεράστια μποτιλιαρίσματα τα οποία, βεβαίως-βεβαίως, έχουν αγοραστεί με δανεικά. Μια επιστροφή, δηλαδή, στην φούσκα του 2005, τότε που και πάλι οι κυβερνώντες τολμούσαν να μιλάνε για success story και να ζητωκραυγάζουν που η Ελλάδα ήταν στον… «σκληρό πυρήνα» της ευρωζώνης – τρομάρα τους! 

Πέραν όμως των δεδομένων αυτών, ως ΚΕ του ΜέΡΑ25 έχουμε υποχρέωση να δούμε τι κρύβεται πίσω από τα νούμερα και τους αριθμούς. Αυτό που κρύβεται είναι μια προσπάθεια – αρκετά επιτυχημένη δυστυχώς – να περάσει μια πλάνη στον κόσμο εκεί έξω. Ποια πλάνη; 

Η πλάνη ότι για να ικανοποιηθεί μια βασική ανάγκη των πολλών, οι πολλοί πρέπει να θυσιάσουν κάτι άλλο που το έχουν κι αυτό ανάγκη. Πως αν θέλεις στέγη, πρέπει να αποδεχθείς να πληρώσεις δίδακτρα για το παιδί σου. Πως αν είναι να μειωθεί ο ΦΠΑ να αναπνεύσουν οι φτωχότεροι τότε πρέπει να αποδεχθούν ψηλότερο φόρο εισοδήματος. Πως οι πολλοί πρέπει να θυσιάσουν κάτι για να πάρουν το οτιδήποτε αλλά οι ολίγοι, το μεγάλο κεφάλαιο, οι επιχειρηματικοί όμιλοι μπορούν να πάρουν κι άλλες φέτες χωρίς να δώσουν ή να απωλέσουν το παραμικρό! Αυτή είναι η τοξική, ταξική ιδεολογία και αυτού του Κρατικού Προϋπολογισμού. 

Κάποτε, το 2015, όταν ήμουν στο Υπουργείο Οικονομικών, η πτώση των τιμών των ακινήτων ήταν τέτοια που υπήρχε περιθώριο να ανέβουν και οι μισθοί και οι πρόσοδοι των μεσοαστών. Αυτό σήμερα, με τις τιμές ακινήτων και τα ενοίκια στη στρατόσφαιρα και τους μισθούς στο πάτωμα, είναι αδύνατον.

Σήμερα, είναι αδύνατον όλοι να τα πάνε καλύτερα – τέτοια είναι η λεηλασία. Σήμερα, ένας μόνο τρόπος υπάρχει να ανασάνουν οι πολλοί: να απομακρύνουν από την εξουσία τους πολιτικούς εκπροσώπους – κεντροδεξιούς και κεντροαριστερούς – της ολιγαρχίας. 

Πώς θα γίνει αυτό; Με την ενδυνάμωση του ΜέΡΑ25 και της ενωτικής μας πρωτοβουλίας

Πώς θα απομακρυνθεί όμως το πολιτικό προσωπικό της ολιγαρχίας, αντί για την εναλλαγή διαφορετικών εκπροσώπων της τύπου Μητσοτάκη-Ανδρουλάκη-Τσίπρα που σκαρώνει η ολιγαρχία; Η μόνη απάντηση είναι: με την ενδυνάμωση του ΜέΡΑ25 και της ενωτικής μας πρωτοβουλίας. 

Τι σημαίνει αυτό το απαντώ ξεκινώντας με το τι ΔΕΝ σημαίνει: Δεν σημαίνει το λεγόμενο Λαϊκό Μέτωπο με συμβιβασμένους σοσιαλδημοκράτες και υποταγμένους τέως αριστερούς. 

Γιατί να μην τα «βρούμε» να ρίξουμε όλοι μαζί τον Μητσοτάκη και μετά βλέπουμε; Έχουμε απαντήσει στο ερώτημα αυτό πολλές φορές: Επειδή το τελευταίο που χρειάζεται ο λαός μας είναι ένας συνασπισμός χωρίς αρχές, με πρόγραμμα που δεν το πιστεύουν οι συντάκτες του, με στόχο μοναδικό την υπουργοποίηση. Σήμερα, έχουμε και αποδείξεις ότι τέτοιου είδους Λαϊκό Μέτωπο (Συνασπισμός Φράνκενσταϊν όπως σωστά τον αποκάλεσε ο κ. Μητσοτάκης) είναι καταδικασμένος να προωθήσει μόνο την Ακροδεξιά. Δύο διαφορετικά παραδείγματα με την ίδια κατάληξη: Γαλλία και Σλοβενία.

Είδατε τι έγινε στη Γαλλία. Συνασπίστηκαν οι σοσιαλιστές με την Ανυπότακτη Γαλλία του σύντροφου Μελανσόν, μαζί και με Πράσινους κοκ, και κατάφεραν, λόγω δύο γύρων και μονοεδρικών περιφερειών (που εμείς δεν έχουμε) να αποκτήσουν μερική πλειοψηφία στην Εθνοσυνέλευση. Και τί απέγινε αυτό το Λαϊκό Μέτωπο; Σοσιαλιστές και Πράσινοι τα βρήκαν με το Ακραίο Κέντρο, η Ανυπότακτη Γαλλία περιθωριοποιήθηκε, και νικητής θα βγουν οι νεοφασίστες της Λε Πεν και του Μπαρντελά.

Δείτε τώρα τι έγινε στη Σλοβενία, όπου ήμουν πριν μερικές μέρες και συναντήθηκα με τον Υπουργό Εργασίας και την Υπουργό Πολιτισμού – δύο συντρόφους του αριστερού κόμματος Λέβιτσα, ένα κόμμα του 5% που συμμετέχει στην κυβέρνηση του Λαϊκού Μετώπου, μαζί με σοσιαλδημοκράτες και φιλελεύθερους. Το παράδειγμα της Σλοβενίας είναι ίσως πιο ενδιαφέρον, για εμάς, απ’ ότι της Γαλλίας καθώς το εκλογικό τους σύστημα είναι πιο κοντά στο δικό μας. Τι έγινε εκεί; Καταστροφή! 

Ναι, κέρδισαν την κυβέρνηση. Αλλά, δίχως ένα συνεκτικό, ριζοσπαστικό πρόγραμμα, εγκλωβίστηκαν στην καθημερινή διαχείριση αντιλαϊκών πολιτικών, χωρίς την παραμικρή δυνατότητα να προβούν σε απολύτως απαραίτητες ρήξεις και τομές. Χωρίς αυτές τις ρήξεις και τις τομές, ούτε ικανοποίησαν τη βάση τους ούτε κέρδισαν την στήριξη των δεξιών ψηφοφόρων. Το αποτέλεσμα; Σαρώνει στις δημοσκοπήσεις η Λεπενική, Τραμπική, νεοφασιστική Δεξιά που, σε λίγους μήνες, θα πάρει την κυβέρνηση με χαρακτηριστική άνεση. 

Το μήνυμα των συνοδοιπόρων υπουργών του Λέβιτσα σε εσάς, στην ΚΕ του ΜέΡΑ25; Μακρυά από τέτοια λαϊκά μέτωπα-αχταρμά. Ενωτική πρωτοβουλία, ναι, ασφαλώς. Όμως, 

  • Ενότητα στη βάση αρχών και ριζοσπαστικού οικο-σοσιαλιστικού προγράμματος.
  • Ενότητα στη βάση αρχών ξεκάθαρα κόντρα σε ΝΑΤΟ, σε μιλιταριστικό Κεϊνσιανισμό, σε τρόικες και Eurogroup. 
  • Ενότητα στη βάση ελάχιστων ηθικών κανόνων όσον αφορά την συμπεριφορά μας απέναντι σε αντίπαλους και δυνητικούς συντρόφους. 

Έτσι διαφυλάξαμε την ενωτική μας πρωτοβουλία ως κάτι το ζωντανό, κάτι όμορφο, κάτι που να ελκύσει άλλες και άλλους συντρόφους και συναγωνιστές. Θα το δείτε. Τις επόμενες βδομάδες, τους επόμενους μήνες, η ενωτική πρωτοβουλία του ΜέΡΑ25 θα ανθίσει. Νέες δυνάμεις, νέα πρόσωπα θα μας αγκαλιάσουν αναγνωρίζοντας την ιδεολογική και ηθική μας καθαρότητα, γνωρίζοντας την ανένδοτη στάση απέναντι σε ανθρώπους που δεν εκτιμούν την αγκαλιά μας – και θα τους αγκαλιάσουμε κι εμείς με την χαρά της γνωριμίας αλλά και την πεποίθηση ότι όποιες και όποιοι έρχονται μαζί μας γνωρίζουν με τι ανθρώπους, με τι κόμμα έχουν να κάνουν. 

Με το βλέμμα μπροστά – στους αγώνες αλλά και τις εκλογές

Ενωτικά λοιπόν προχωράμε. Η εισήγηση της Πολιτικής Γραμματείας θεωρώ ότι δείχνει τον δρόμο. Τον δρόμο των αγώνων, της οργανωτικής αναβάθμισης που χρειάζεται το ΜέΡΑ25, της δουλειάς που πρέπει να κάνουμε μπροστά στις εκλογές και στο πλαίσιο της προσπάθειας εγκλωβισμού των λαϊκών αντιδράσεων στο ολιγαρχικό δίπολο. 

Πριν μπει η Άνοιξη έχουμε υποχρέωση να ολοκληρώσουμε την σύνταξη του βασικού μας εκλογικού προγράμματος – τις  επικαιροποιημένες 7+1 Τομές του ΜέΡΑ25 μαζί με σύντομες, περιεκτικές απαντήσεις στο ερώτημα:  

Γιατί να ψηφίσει ΜέΡΑ25 η νεολαία;
Γιατί να ψηφίσουν ΜέΡΑ25 οι μισθωτοί;
Γιατί να ψηφίσει ΜέΡΑ25 το νέο πρεκαριάτο κι οι είλωτες των αλγόριθμων;
Γιατί να ψηφίσουν ΜέΡΑ25 οι αγρότες;
Γιατί να ψηφίσουν ΜέΡΑ25 οι μικρομεσαίοι;

Όλα αυτά θέλουν δουλειά, όχι ατέρμονες συνεδριάσεις όπου ζυμωνόμαστε μεταξύ μας, αλλά, αντίθετα, εξωστρέφεια καθώς, σε τελική ανάλυση, εσείς, τα μέλη της ΚΕ, εμείς της ΠΓ, όλες και όλοι μας, είμαστε τα Μέσα Μαζικής Επικοινωνίας του ΜέΡΑ25 στην επικράτεια. 

Προχωράμε. ΕΚΤΟΣ ΒΟΥΛΗΣ, προς το παρόν. Με βούληση, ελπίδα και υπομονή.

Πάτρα: Προεκλογική εκδήλωση ΜέΡΑ25 Ανατρεπτική Οικολογική Αριστερά

▪️ Αγωνιζόμαστε για να πάρουμε πίσω τη χώρα μας.
▪️ Δίνουμε εφικτές απαντήσεις στα μεγάλα προβλήματα.
▪️ Επιμένουμε ότι υπάρχει εναλλακτική.
▪️ Παλεύουμε για την ενότητα της αριστεράς.

Απέναντί μας, ένα σύστημα που μας λοιδορεί, μας αποκλείει, μας μηνύει, μας πολεμά με κάθε τρόπο.

Έλα, την Τρίτη 28 Μαΐου, στις 8μμ στη Πάτρα | Αγίου Νικολάου & Ρήγα Φεραίου, και πάρε και εσύ θέση απέναντι τους.

Θα μιλήσουν οι υποψήφιοι/ες:
▪️ Γιάνης Βαρουφάκης
▪️ Κώστα Λαπαβίτσας
▪️ Κλέων Γρηγοριάδης
▪️ Βασίλης Μουλιανίτης
▪️ Δέσποινα Κέντρου
▪️ Βασιλική Αθανασοπούλου

#pernoumethesi #enoxlisetous #EUelections2024

Ξεκινάμε ενωτικά, δυνατά, μαχητικά. Για μια Ευρώπη της Ειρήνης

Επίσημη έναρξη της προεκλογικής μάχης για την ενωτική πρωτοβουλία  ΜέΡΑ25 | Αριστερή Οικολογική Αριστερά

Σε πανηγυρικό κλίμα, στον κατάμεστο κινηματογράφο ΤΡΙΑΝΟΝ και με παλαιστινιακές σημαίες να κυματίζουν από νέους ανθρώπους που κατέκλυσαν την αίθουσα, πραγματοποιήθηκε η επίσημη έναρξη της προεκλογικής μάχης για την ενωτική πρωτοβουλία ΜέΡΑ25 | Ανατρεπτική Οικολογική Αριστερά.

Στην εκδήλωση που διοργανώθηκε εν μέσω των ραγδαίων εξελίξεων στο παγκόσμιο στερέωμα, παρουσιάστηκε το πρόταγμα για μια Ευρώπη της Ειρήνης, κόντρα στην παράνοια των εξοπλισμών και του πολεμοχαρούς κλίματος που έχει καταλάβει όλο τον πλανήτη. Χαιρετισμούς απεύθυναν υποψήφιοι-ες ευρωβουλευτές και ευρωβουλεύτριες ενώ προβλήθηκε βίντεο από τις κινητοποιήσεις φοιτητών, γυναικών, εργαζόμενων κτλ όπου βρέθηκαν όλο το προηγούμενο διάστημα οι αγωνιστές – μέλη των φορέων που συμμετέχουν στην ενωτική μας  πρωτοβουλία.

Δείτε εδώ το βίντεο από την εκδήλωση:

https://www.youtube.com/watch?v=7cwfkAU4xjA&embeds_referring_euri=https%3A%2F%2Fmera25.gr%2F&feature=emb_imp_woyt

Την εκδήλωση άνοιξε ο Κρίτωνας Αρσένης δίνοντας το στίγμα του μόνου πραγματικά οικολογικού, ενωτικού, αριστερού ψηφοδελτίου κάνοντας λόγο για μια προσπάθεια που δίνει φωνή σε όσους μάχονται για την οικολογία, για την ειρήνη και για έναν κόσμο που δουλεύει για τους πολλούς και όχι για τους λίγους.

Στην τοποθέτησή του ο γραμματέας του ΜέΡΑ25 και υποψήφιος ευρωβουλευτής Γιάνης Βαρουφάκης έκανε σύνδεση από τη μία του διεθνούς κλίματος φόβου που δημιουργείται από τον πόλεμο και την καταστολή και από την άλλη των καθημερινών προβλημάτων που αντιμετωπίζουν οι πολίτες στην Ελλάδα συνδέοντας γεγονότα όπως η γενοκτονία των Παλαιστινίων, το ΝΑΤΟικό πρότζεκτ να μην  σταματήσει ποτέ ο πόλεμος στην Ουκρανία, το δράμα του Τζούλιαν Ασάνζ αλλά και η πρόσφατη απαγόρευση του παλαιστνιακού συνεδρίου και της δικής του ομιλίας στο Βερολίνο, με την κατάσταση στην Ελλάδα.
«Η καλλιέργεια και ενίσχυση του κλίματος φόβου είναι απαραίτητη για τον όλο και σκληρότερο αυταρχισμό, την όλο και μεγαλύτερη καταστολή που το σύστημα χρειάζεται για να αναπαράγεται […] Τα μικρά, καθημερινά εγκλήματα εναντίον των πολλών, από τις τιμές στο σουπερμάρκετ μέχρι τους πλειστηριασμούς, τα ιδιωτικά πανεπιστήμια της συμφοράς, τις υποκλοπές, την βία σε δημοσιογράφους και την φίμωση προοδευτικών φωνών – όλα αυτά έχουν κοινή ρίζα: την μη βιωσιμότητα του πανευρωπαϊκού εκμεταλλευτικού συστήματος που τα γέννησε. […]Για να αναπαράγεται ως έχει, το σύστημα στην Ελλάδα, στη Γερμανία, στην Ιταλία, παντού, πρέπει να λεηλατεί όλο και πιο πολύ – σαν τον καρχαρία που αν σταματήσει να κολυμπά θα πεθάνει. Κι όσο περισσότερο εντείνει την λεηλασία, τόσο πιο αυταρχικό πρέπει να είναι για να πνίγει τις αντιδράσεις» τόνισε.

Στην τοποθέτησή της η Μαριάνα Τσίχλη τόνισε: «Ξεκινάμε σήμερα με μία ενωτική πρωτοβουλία ακόμα πιο ευρεία, με ακόμα περισσότερες δυνάμεις.  Στόχος μας είναι να εκφράσουμε όσους και όσες βλέπουν την πολιτική που ασκείται στην Ελλάδα και στην Ευρώπη να τους βάζει στο περιθώριο. Μια πολιτική που οδηγεί στη φτώχεια, στην ακρίβεια, στο αβάσταχτο στεγαστικό κόστος. Αλλά και μια Ευρώπη που στερεί κάθε προοπτική από τους λαούς της, που έχει μετατρέψει τη λιτότητα σε ιερό κανόνα, που έχει μπει στην εμπροσθοφυλακή των πολεμικών συγκρούσεων.  Έχοντας πλήρη επίγνωση ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση δεν μεταρρυθμίζεται, ότι είναι απαραίτητη η σύγκρουση με τις πολιτικές και τους θεσμούς της για να υλοποιηθούν τα αιτήματα των λαών της Ευρώπης, σε αυτές τις ευρωεκλογές, καταθέτουμε ένα πρόγραμμα που πιστεύουμε ότι είναι το μόνο που δίνει διέξοδο σε ριζοσπαστική κατεύθυνση. Για αυτό καλούμε όλες τις δυνάμεις της ριζοσπαστικής, αγωνιστικής, ανυπότακτης αριστεράς και του κινήματος να το υποστηρίξουν, όπως και κάθε προοδευτικό και δημοκρατικό άνθρωπο που αναζητά προοπτική. Συμπαρατασσόμαστε με τους αγώνες και τα κινήματα και δίνουμε τη μάχη των ευρωεκλογών με αισιοδοξία ότι, από τις 10 Ιουνίου, κάποιοι θα ταράξουν τα λασπωμένα νερά της συναίνεσης των Βρυξελλών».

Ο Χρήστος Λάσκος τόνισε: «Χρειάζεται να επιμείνουμε σε μια ταξική προσέγγιση στις πολιτικές μας επιλογές. Σε μια κοινωνία, η οποία, όπως δείχνουν έρευνες τάσεων, θεωρεί σε ποσοστό 70 τοις εκατό ως το μεγαλύτερο πρόβλημα την εκμετάλλευση, αυτός είναι ο δρόμος. Η κοινωνία είναι απαισιόδοξη, αλλά αριστερόστροφη αξιακά. Το σύνθημα δεν είναι “να δώσουμε φωνή σε αυτούς που δεν έχουν”, αλλά να αποκτήσουν φωνή αυτοί, που δεν έχουν».

Όχι πια ξέφραγο αμπέλι των εφοπλιστών οι θάλασσές μας

Το βράδυ της περασμένης Παρασκευής τα διεθνή Μέσα Ενημέρωσης μετέδωσαν την είδηση ότι στον Κόλπο του Άντεν βαλλιστικός πύραυλος έπληξε δεξαμενόπλοιο καυσίμων που είχε ναυλώσει η εταιρεία Trafigura. Αυτό που δεν τόνισαν όμως τα διεθνή Μέσα, και το οποίο αποσιώπησαν πλήρως τα ελληνικά ΜΜΕ, ήταν η προέλευση του φορτίου του συγκεκριμένου πλοίου.

To συγκεκριμένο δεξαμενόπλοιο μετέφερε νέφτι που προερχόταν από τη Ρωσία.

Στη συνέχεια μεταφέρθηκε παράνομα στο δεξαμενόπλοιο της Trafigura στα ανοιχτά της Πελοποννήσου – μια πρακτική που στοχεύει στην παράκαμψη των δυτικών κυρώσεων (κυρίως του πλαφόν των $70 ανά βαρέλι στην τιμή πώλησης Ρωσικών υδρογονανθράκων) και την οποία το ΜέΡΑ25 έχει στηλιτεύσει πολλές φορές στο παρελθόν ως οικολογικό έγκλημα.

Δεν έχει σημασία γιατί γίνεται η μεταφόρτωση ενός τόσο τοξικού υγρού (όπως το νέφτι) στην ανοικτή θάλασσα υπό συνθήκες που απαγορεύονται παντού. Σημασία έχει ότι η πρακτική αυτή εγκυμονεί τον άμεσο κίνδυνο μιας νεφτο-κηλίδας που θα καταστρέψει την θάλασσα και τις ακτές της Νότιας Πελοποννήσου.

Η Ελλάδα και οι θάλασσές μας έχουν γίνει ξέφραγο αμπέλι για εφοπλιστές, Έλληνες και μη, που δεν διστάζουν να θέσουν σε κίνδυνο τον θαλάσσιο πλούτο και την ακτογραμμή της χώρας μας. Το επιχείρημα πως οι μεταφορτώσεις, αν και παράνομες, γίνονται σε διεθνή ύδατα – και άρα η ελληνική κυβέρνηση δεν μπορεί να παρέμβει – δεν στέκει, καθώς το Διεθνές Δίκαιο της Θάλασσας καθιστά καθήκον των κρατών να παρεμβαίνουν ακόμα και σε διεθνή ύδατα όταν διαπιστώνονται παράνομες πρακτικές που διακινδυνεύουν τα «θαλάσσια κοινά».

Η κυβέρνηση Μητσοτάκη, που τολμά να μιλά για ασφάλεια και προστασία της Ελλάδας από εξωτερικές απειλές, δουλική όπως πάντα στο εφοπλιστικό κεφάλαιο και σε κάθε μαυραγορίτη, κάνει τα στραβά μάτια.

Ως ΜέΡΑ25 καλούμε την κυβέρνηση επιτέλους να εφαρμόσει τους διεθνείς νόμους, να διενεργεί μέσω του Πολεμικού Ναυτικού και του Λιμενικού τους απαραίτητους ελέγχους και να αποτρέπει κάθε μεταφόρτωση από δεξαμενόπλοιο σε δεξαμενόπλοιο στα ανοικτά της ελληνικής ακτογραμμής και, σε περίπτωση μη συμμόρφωσης, να τα οδηγούν σε ελληνικά λιμάνια όπου θα ξεκινά, από τις δικαστικές αρχές, δίωξη των ιδιοκτητών τους.